PKP PLK zamierzają ogłaszać więcej przetargów na prace utrzymaniowe oraz na mniejsze i szybsze prace rewitalizacyjne. To ukłon w stronę małych i średnich firm budowlanych, które obawiają się skutków opóźnienia reformy Funduszu Kolejowego. Sama reforma wydaje się jednak pewna niezależnie od wyniku przyszłorocznych wyborów – to wnioski z dzisiejszej debaty „Kolej na Kolej”.
W ocenie prezesa Zespołu Doradców Gospodarczych TOR Adriana Furgalskiego częste zmiany koncepcji związanych z poszczególnymi inwestycjami kolejowymi – a także całymi ich programami – świadczą o tym, że polityka szkodzi polskiej kolei. Nie oznacza to jednak – co zaznaczy – że złych bądź nierealnych założeń nie należy poprawiać. – Skoro niektórzy obiecywali bajki – takie jak oddanie do użytku ogromnego portu lotniczego [CPK – przyp. RK] już w 2027 r. – nic dziwnego, że po stronie ówczesnej opozycji, a dzisiejszej koalicji rządzącej, nie było chęci współpracy – podkreślił Furgalski.
Fundusz Kolejowy: Wszyscy widzą potrzebę, spór dotyczy tempa
Jak zauważył,
w sprawie reformy Funduszu Kolejowego współpraca między głównymi siłami politycznymi układa się już lepiej. Zdaniem prezesa ZDG TOR jest mało prawdopodobne, by w przyszłym roku plany Funduszu czy
Zintegrowanej Sieci Kolejowej trafiły do kosza. – Dziś w parlamencie nie widać wielkich kłótni w tej sprawie w Komisji Infrastruktury – uzasadnił. Program ZSK może zaś podzielić los docelowej sieci dróg krajowych i autostrad, określonej w programie z 1993 r. Choć w kolejnych latach każdy kolejny rząd wprowadzał w nim pewne zmiany, zasadniczy kształt został utrzymany – i był stopniowo realizowany.
– Jest ogólne porozumienie co do konieczności reformy Funduszu. Opozycja atakuje wprawdzie rząd w tej sprawie, ale pytając, „gdzie jest Fundusz Kolejowy?”. Jesteśmy już jednak na etapie uzgodnionego projektu. W przyszłym roku powinien on trafić do parlamentu, a wszystkie siły polityczne go popierają – przekonywał Furgalski.
Kolej potrzebuje funduszy bardziej niż drogi
Szef ZDG TOR skrytykował za to postulaty GDDKiA dotyczące środków na rozbudowę infrastruktury. – Drogowcy chcą od rządu 200 mld zł – na co? Nie wszystkie drogi krajowe muszą być czteropasmowe! – przekonywał. Wprawdzie UE daje coraz mniej funduszy na drogi, jednak budżet krajowy nie ma takich ograniczeń – i rządzący mogą przystać na te, w ocenie eksperta – nieuzasadnione, postulaty.
Jak argumentował Furgalski, znaczna część planowanych inwestycji drogowych jest przewymiarowana. Może to zemścić się na etapie utrzymania wybudowanej już infrastruktury, a także – co oczywiste – wydrenować rynek z funduszy na znacznie potrzebniejsze inwestycje kolejowe. – Nie możemy budować drogi ekspresowej tam, gdzie potoki ruchu wynoszą 3000 pojazdów na dobę. Jesteśmy na dobrej drodze, by przepalić kolejne pieniądze, jeśli ktoś tego nie poskromi – przestrzegał.
Szustak: Polityka „spsiała”
– Polityka strasznie spsiała. Posiedzenia komisji infrastruktury to jedna wielka kłótnia, a kiedyś infrastruktura była konsensusem – ubolewała przewodnicząca Izby Gospodarczej Transportu Lądowego Marita Szustak. – Tak złej i ostrej kampanii wyborczej jeszcze nie mieliśmy – więc nasze tematy nie będą najważniejsze, ale może to i lepiej – dodała.
Wyraziła jednak nadzieję, że realizacja programu ZSK będzie łączyć polityków – i że koncepcja ZSK stanie się dokumentem rządowym. Jak przypomniała, duży nacisk położono w tym programie na kwestię przewozów towarowych. – Trzeba zacząć jak najszybciej: lepiej odbić się dziś od 12% niż za jakiś czas od 6%. Transport drogowy trzeba zastąpić intermodalnym – stwierdziła, przypominając o zaprezentowanej przez IGTL „Piątce dla przewozów towarowych”.
Kolejna zapaść na przełomie perspektyw?
Wracając do kwestii Funduszu Kolejowego, przewodnicząca IGTL przyznała, że branży nie czeka zastój. – Będziemy wykonywać podpisane już kontrakty. Rynek nie jest jednak nasycony! Jeśli jest 18 oferentów w 1 przetargu, nie wyjdzie to na dobre inwestycji – przekonywała. Opóźnienie reformy Funduszu budzi zaś obawy przed luką inwestycyjną. – Boimy się kolejnej zapaści, która z perspektywy na perspektywę staje się coraz bardziej niebezpieczna. Ci, którzy mają kontrakty, przetrwają, ale pozostali będą wyrywać sobie wszystko z rąk – przewidywała Szustak, przypominając, że wykonawcy i producenci dużo zainwestowali w sprzęt i kadry.
Po raz kolejny zarzuciła też PKP PLK „gigantomanię” inwestycji. – Przetargi na 2 czy 6 mld zł nie zbudują małych i średnich firm. Potrzeba mniejszych postępowań – stwierdziła, zaznaczając, że nie w każdym przypadku taki podział byłby możliwy.
PKP PLK: Więcej przetargów na utrzymanie – i szybkich rewitalizacji
Odnosząc się do tej wypowiedzi, prezes PKP PLK Piotr Wyborski zapewnił, że zarządca infrastruktury pracuje nad rozwiązaniem obu problemów. – Kolejne postępowania mają zapewnić ciągłość poziomu 15-20 mld zł po 2029 r. – zapowiedział. Jednym z rozwiązań dla mniejszych wykonawców mają też być kontrakty utrzymaniowe, które PKP PLK chcą częściej niż dotychczas przekazywać na rynek zewnętrzny. – Kilka takich przetargów utrzymaniowych ogłosimy w najbliższych tygodniach – zadeklarował.
Spółka chce też przetestować zdolność małych firm do przeprowadzania rewitalizacji niewielkich odcinków sieci w ciągu kilku miesięcy. Jednym z takich przedsięwzięć ma być w najbliższym czasie wymiana nawierzchni na odcinku Koszalin – Kołobrzeg. – Chcemy zrobić to do połowy czerwca, tak by później nie wracać na tę linię z zamknięciami – zapowiedział Wyborski. Innym potencjalnym źródłem zarobku dla polskich mniejszych wykonawców, które wkrótce pojawi się na rynku, mają być przetargi na prace związane z mobilnością wojskową.
Kolej+: Co się udało, a co nie?
Ostatnim
wątkiem dyskusji był program Kolej+. – To ciekawe, że samorządy zostały wciągnięte do współpracy. Niestety, podobnie jak w przypadku skrzyżowań dwupoziomowych, realizację programu rozwleczono na lata – stwierdził Furgalski. W jego ocenie należałoby w szerszym zakresie korzystać z doświadczeń Urzędów Marszałkowskich (zwłaszcza – dolnośląskiego), które wiedzą, jak odbudowywać nieużywane od lat linie tanio, ale nie tandetnie. Pozwoliłoby to zapobiec wielu błędom projektowym, takim jak ten
popełniony przy nowej linii Konin – Turek, gdzie w dokumentacji zaproponowano o wiele zbyt krótki most nad Wartą (30 m zamiast 600 m). – Podstawowym błędem było jednak żądanie od samorządów województw uruchamiania na liniach po ich ukończeniu tylko 4 par pociągów na dobę. Powinno to być co najmniej 10 par, aby pasażerowie uznali ofertę za atrakcyjną – przekonywał.
– Program Kolej+ nas zaskoczył, zwłaszcza jeśli chodzi o koszty wielu zadań – przyznał prezes PKP PLK. Jak przypomniał, nowy zarząd spółki przyjął zasadę przywracania linii do ruchu jak najmniejszym kosztem. – Na przykład na linii łomżyńskiej zmiany projektu pozwoliły na znaczne przyspieszenie. Od początku 2027 r. wrócą pociągi Ostrołęka – Warszawa, a potem PKP Intercity uruchomią kursy Łomża – Warszawa z czasem przejazdu ok. 1 h 45 min – przypomniał Wyborski.
W przyszłym roku zarządca infrastruktury zamierza przywrócić ruch pasażerski na wielu trasach do małych miejscowości. Są wśród nich – opisywane już przez nas – linie do Limanowej (w ramach przebudowy linii 104 i budowy nowego ciągu Podłęże – Piekiełko), Bytowa, Nowego Dworu Gdańskiego czy Mrągowa, a w roku 2028 – także do Gołdapi. Dzięki wspólnym inwestycjom z Dolnośląską Służbą Dróg i Kolei pociągi pasażerskie dotrą też ponownie do Stronia Śląskiego i Lądka-Zdroju. – Rewitalizacje potrwają kilka-kilkanaście miesięcy – podkreślił prezes PKP PLK. Przedsięwzięcia, o których mowa, mają kosztować mniej niż dotychczasowe (kilka milionów złotych za 1 km toru), mają też być mniej narażone na opóźnienia niż wielkie inwestycje. Mniejsze ma być też ryzyko ponoszone przez wykonawcę.