Jest projekt nowej ustawy o CUPT. Co się zmieni?

Przypomnijmy: CUPT, które dotychczas działa na mocy zarządzenia ministra transportu z roku 2007, po zmianach i nadaniu nowej podstawy działania ma stać się nowym organizatorem dotowanych kolejowych przewozów dalekobieżnych. Takie właśnie jest jego najważniejsze nowe zadanie, wskazane w punkcie 5.1. art. 2 projektu. Instytucja ma też – między innymi – opracowywać i oceniać schematy linii komunikacyjnych w tym zakresie, brać udział w opracowywaniu krajowych planów transportowych, tworzyć i rozwijać multimodalny model ruchu oraz wykonywać związane z tym analizy i prognozy transportowe.

Stare zadania pozostają. Przybędzie wiele nowych

– Jesteśmy na dobrej drodze, by uruchomić przewozy w 2030, a przetargi – w przyszłym roku. Wstępne ogłoszenie już za nami – zapewniła podczas niedawnego XVI Kongresu Kolejowego dyrektor CUPT Joanna Lech. Wstępnie przygotowane, jak stwierdziła, są też pakiety przewozowe, na jakie zostanie podzielony zakres przetargów. Zdaniem części branży – w tym Urzędu Transportu Kolejowego, a także stowarzyszenia niezależnych przewoźników kolejowych AllRail – polskie przygotowania do uwolnienia rynku przewozów dalekobieżnych przebiegają jednak zbyt wolno.

Jednocześnie CUPT pozostawiono dotychczasowe zadania, związane z przeznaczonymi dla Polski funduszami unijnymi. Ma ono być nadal instytucją pośredniczącą w przygotowywaniu i realizacji dofinansowywanych przez UE inwestycji transportowych i wdrażającą unijne programy oraz instrumenty finansowe. Centrum Usług i Projektów Transportowych przejmie po Centrum Unijnych Projektów Transportowych jego majątek, personel i zobowiązania (oraz… skrót, pod którym jest powszechnie znane). Zaplanowano jednak duże przekształcenia jego struktury organizacyjnej. – Celem wprowadzanych zmian jest skonsolidowanie zadań w ramach jednego podmiotu, który umożliwi lepsze planowanie finansowe, ujednolicenie procedur oraz ograniczenie ryzyka nieprawidłowości w procesach kontraktowania i nadzoru nad realizacją przewozów – wskazuje Rządowe Centrum Legislacji.

„Minister właściwy do spraw transportu przy zapewnieniu finansowania może, w drodze porozumienia, powierzyć CUPT wykonywanie dodatkowych zadań, jeżeli jest to niezbędne ze względu na potrzeby obronności państwa, stan klęski żywiołowej, realizację zobowiązań międzynarodowych lub wykonywanie dodatkowych zadań z zakresu transportu” – zastrzeżono w art. 4.1. Szczegóły mają być za każdym razem ustalane w zawieranym z resortem porozumieniu.

Koordynacja w rozkładach – i w węzłach

Dla lepszej niż dotychczas koordynacji przewozów dalekobieżnych z regionalnymi CUPT i marszałkowie województw mają konsultować ze sobą nawzajem plany rozwoju organizowanej przez siebie oferty przewozowej. Założenia CUPT mają brać pod uwagę także PKP PLK i inni zarządcy infrastruktury, planując prace na sieci.

Projekt kładzie też nacisk na kształtowanie przez Centrum hierarchicznego systemu węzłów przesiadkowych. Dotyczy to zarówno przesiadek między pociągami, jak i kolejowo-autobusowych. CUPT ma opracować katalog rekomendowanych rozwiązań dla takich miejsc. Jest to zgodne z podejściem przyjętym w zaprezentowanych w tym roku projektach dokumentów strategicznych – Horyzontalnego Rozkładu Jazdy (którego szczegółowym opracowaniem również ma zająć się CUPT) i Zintegrowanej Sieci Kolejowej.

Rząd ma przyjąć projekt jeszcze w tym roku

W ciągu miesiąca od wejścia ustawy w życie prezes CUPT (czyli dotychczasowy dyrektor Centrum pod obecną nazwą) ma przedstawić ministrowi infrastruktury plan działania na drugą połowę roku 2027 i cały rok 2028. Powinny znaleźć się w nim m. in. cele strategiczne i operacyjne oraz planowane działania wraz z harmonogramem.

– Projektowane rozwiązania przewidują konsolidację wybranych dotychczas rozproszonych zadań związanych z organizowaniem, planowaniem i finansowaniem publicznego transportu zbiorowego, wraz z zadaniami dotyczącymi zarządzania środkami pochodzącymi z funduszy Unii Europejskiej. Realizacja tych zadań zostanie powierzona jednemu wyspecjalizowanemu podmiotowi, co zapewni spójność działań oraz ciągłość realizacji polityki transportowej państwa – deklaruje ustawodawca.

Jako osobę odpowiedzialną za opracowanie projektu Rządowe Centrum Legislacji wskazuje wiceministra infrastruktury (i pełnomocnika rządu do spraw Centralnego Portu Komunikacyjnego) Piotra Malepszaka. Projekt ma zostać przyjęty przez rząd do końca bieżącego roku. Kolejnymi etapami będą głosowania w Sejmie i Senacie oraz skierowanie do podpisu przez prezydenta.