NUMER 10/2022
NUMER 10/2022
Temat numeru:
InnoTrans 2022
szukaj
Śledź nas:
#Wojna Rosja - Ukraina - zobacz serwis specjalny!

Co zrobić z szerokimi torami na wschodzie Europy?

| Tadeusz Syryjczyk 25.09.2022 14,7k

Co zrobić z szerokimi torami na wschodzie Europy?
fot. CC0
Wojna za wschodnią granicą przypomniała lub uświadomiła, także ludziom spoza branży kolejowej, że po ZSRR pozostało coś więcej niż nostalgia aktualnych elit politycznych Rosji. Jest to szerszy tor kolejowy na obszarze państw, które dziś wiele dzieli: nadbałtyckich krajów UE i NATO, będącej na wojnie z Rosją Ukrainy, przyjaznej Rosjanom Białorusi, nie licząc republik azjatyckich. W związku ze zmianami politycznymi i narastającymi więzami gospodarczymi pojawia się pytanie, czy w imię integracji krajów, które opuściły Związek, należy szerokość toru ujednolicać, czy jak Hiszpania – pogodzić się ze zróżnicowanymi torami - pisze Tadeusz Syryjczyk.
Historia jest długa. W czasach carskich zdecydowano, że tory kolejowe w imperium będą szerokie na 1520 mm, a nie na 1435 mm, jak w ojczyźnie kolei – Wielkiej Brytanii, za którą poszła Europa, co podobno odpowiada rozstawowi kół rydwanów rzymskich. Kto chce, niech wierzy, ale nie cała Europa poszła w te ślady, nie tylko Rosja miała swój pomysł. Irlandia przyjęła ostatecznie 1600 mm, co jest niezbyt istotne, bo to wyspa. Hiszpania i Portugalia przyjęły 1668 mm, choć i tu koneserzy odnajdą różne zakręty historii. W Hiszpanii współczesność przyniesie decyzję o budowie kolei dużych prędkości w standardzie 1435 mm, a więc jest tam kilka punktów styku różnej szerokości wewnątrz kraju. Część taboru musi zostać dostosowana do zmiany szerokości toru i została wypracowana technologia.

Jeżeli pominąć umiarkowanie obsceniczną anegdotę o dialogu projektantów kolei z carem, w której to rozmowie pewne wieloznaczności miały doprowadzić, wbrew intencji władcy, do przyjęcia większej szerokości toru, to trudno znaleźć konkretną wiedzę o przyczynach decyzji różnych krajów w kwestii wyboru szerokości – ściślej: rozstawu szyn – innego niż zaproponował Stephenson (rzymianie?). Panuje dość powszechne przekonanie, że decydowały względy wojskowo-strategiczne, i jest w nim zapewne ziarno prawdy. Inna szerokość toru miała utrudniać ewentualną inwazję, uniemożliwiając wjazd pociągów nieprzyjaciela. Jednak nie widać tu konsekwencji. W zaborze rosyjskim budowano w zasadzie koleje szerokotorowe, ale Kolej Warszawsko-Wiedeńska, z odgałęzieniem do Łodzi Fabrycznej – także na terenie zaboru rosyjskiego – miała 1435 mm, a więc względy gospodarcze nie były całkowicie zmarginalizowane. Pamiątką po tym jest powikłany kształt węzła łódzkiego i sieci wokół Sosnowca. Równolegle biegła linia szerokotorowa z Warszawy przez Łódź do Kalisza i granicy z zaborem pruskim w Skalmierzycach; szerokotorowa była także linia biegnąca z centrum imperium przez Dęblin, Radom, Tunel do Zagłębia Sosnowieckiego.

Rychło okazało się, że trybie „wojennym” zmiana szerokości 1425 na 1520 mm i z powrotem jest prosta, zwłaszcza że podkłady były drewniane. Odpowiednie ekipy posuwały się w tempie nie wolniejszym niż fronty. W 1945 r. Armia Czerwona przekuwała tory na bieżąco. Jako że temat był długo umiarkowanie wstydliwy, to nie ma pewnej wiadomości, jak daleko doszedł szeroki tor; z przekazu rodzinnego wiem, że zaraz po przejściu frontu w 1945 r. stacje w Krakowie – główne tory – były szerokotorowe, i to co najmniej do Katowic. Oczywiście inaczej niż teraz, przy dopuszczaniu tej linii do 160 km/h, nikt nie odbierał i nie certyfikował wykonanych prac, co zdecydowanie skracało czas tej „modernizacji”.

Kraje bałtyckie podjęły decyzję o budowie KDP z torem 1435 mm, a więc zmierzają do sytuacji hiszpańskiej, w której kolej lokalna i towarowa pracują na torze szerokim, a ruch klasy IC i międzynarodowy będzie na torze 1435. Ciekawe, czy kupią technologię zmiany szerokości z Hiszpanii, czy odżyje nasz SUW, który był kiedyś próbowany, ale nie wiedzieć czemu słuch o nim zaginął. Ukraina postuluje budowę KDP z szerokością 1435 mm. Szkoda jednak, że nie udało się zrealizować niegdysiejszego porozumienia, aby ciągnący się kilkadziesiąt kilometrów tor 1425 – równolegle z 1520 – od Żurawicy i Przemyśla w kierunku Lwowa został wreszcie wyremontowany i przedłużony do Lwowa, co zmniejszyłoby liczbę przesiadek i przeładunków.

Warto jednak pamiętać, że różnice to nie tylko szerokość toru i napięcie, lecz także skrajnia i sprzęgi pomiędzy wagonami, co też jest kłopotliwe. A poza tym wiele skazuje na to, że strata czasu na granicy z Ukrainą wynikała w czasach dawnych i wynika nadal z kwestii granicznych – kontroli celnej i granicznej, a w mniejszym stopniu technologicznych. Zniszczenia, jakich na przemian dokonywali przemytnicy, ukrywając towar, i celnicy w jego poszukiwaniu, eliminowały tabor i doprowadziły do stopniowego skasowania połączeń. Bez unii celnej wojna minie, a te kłopoty zostaną.
Wiesz na ten temat więcej?
.

Podziel się tym z innymi:

Więcej z regionu:

Ukraina (440)
 
POLECANE WIADOMOŚCI
WYŚWIETL WIĘCEJ WIADOMOŚCI

 

Komentarze
zdjęcie autora

Tadeusz Syryjczyk - Partner w ZDG TOR

Wiecej z regionu:

Ukraina (440)
Podziel się ze znajomymi:
KATALOG KOLEJOWY
BĄDŹ NA BIEŻĄCO:
Śledź nasze wiadomości:
Zapisz się do newslettera:
Podanie adresu e-mail oraz wciśnięcie ‘OK’ jest równoznaczne z wyrażeniem zgody na:
  • przesyłanie przez Zespół Doradców Gospodarczych TOR sp. z o. o. z siedzibą w Warszawie, adres: ul. Sielecka 35, 00-738 Warszawa na podany adres e-mail newsletterów zawierających informacje branżowe, marketingowe oraz handlowe.
  • przesyłanie przez Zespół Doradców Gospodarczych TOR sp. z o. o. z siedzibą w Warszawie, adres: ul. Sielecka 35, 00-738 Warszawa (dalej: TOR), na podany adres e-mail informacji handlowych pochodzących od innych niż TOR podmiotów.
Podanie adresu email oraz wyrażenie zgody jest całkowicie dobrowolne. Podającemu przysługuje prawo do wglądu w swoje dane osobowe przetwarzane przez Zespół Doradców Gospodarczych TOR sp. z o. o. z siedzibą w Warszawie, adres: ul. Sielecka 35, 00-738 Warszawa oraz ich poprawiania.
RYNEK KOLEJOWY 10/2022
NUMER 10/2022
W najnowszym numerze naszego miesięcznika podsumowujemy targi Innotrans 2022, które na pewno zapadną całej branży w pamięć. Oprócz tego dużo piszemy o logistyce na szlakach do Ukrainy i przyszłości branży kolejowej i budowlanej. Piszemy też o systemie, który zmieni zarządzanie przepustowością na kolei... i o tym jak tę przepustowość na polskich torach likwidowano w ostatnich 30 latach.

 

Śledź nasze wiadomości:

Zapisz się do newslettera:
Podanie adresu e-mail oraz wciśnięcie ‘OK’ jest równoznaczne z wyrażeniem zgody na:
  • przesyłanie przez Zespół Doradców Gospodarczych TOR sp. z o. o. z siedzibą w Warszawie, adres: ul. Sielecka 35, 00-738 Warszawa na podany adres e-mail newsletterów zawierających informacje branżowe, marketingowe oraz handlowe.
  • przesyłanie przez Zespół Doradców Gospodarczych TOR sp. z o. o. z siedzibą w Warszawie, adres: ul. Sielecka 35, 00-738 Warszawa (dalej: TOR), na podany adres e-mail informacji handlowych pochodzących od innych niż TOR podmiotów.
Podanie adresu email oraz wyrażenie zgody jest całkowicie dobrowolne. Podającemu przysługuje prawo do wglądu w swoje dane osobowe przetwarzane przez Zespół Doradców Gospodarczych TOR sp. z o. o. z siedzibą w Warszawie, adres: ul. Sielecka 35, 00-738 Warszawa oraz ich poprawiania.
współpraca

 Rynek Lotniczy Transport Publiczny Rynek Infrastruktury ZDG TOR
© ZDG TOR Sp. z o.o. | BM5