Serbia. Šarganska Osmica rozpoczyna kolejny sezon na wąskich torach

Odbudowali 40 km toru, wykorzystują niecałe 16

Historia serbskiej wąskotorówki sięga początków XX wieku. Jej budowa rozpoczęła się w czasie I wojny światowej i miała cel strategiczny połączenia Serbii z Austro-Węgrami. Roboty budowlane znacznie przyspieszyły po utworzeniu w roku 1918 Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców. Trasę oddano do użytku 25 stycznia 1925 r. Wąskie tory połączyły Belgrad z Sarajewem i Dubrownikiem nad Morzem Adriatyckim.

Przewozy pasażerskie prowadzono do początku 1974 roku, po czym zaprzestano eksploatacji linii, przeznaczając ją do rozbiórki. Jej odbudowa, już na znacznie krótszym odcinku w celu uruchomienia pociągów turystycznych rozpoczęła się w 1999 roku wraz z budową kompleksu turystycznego w miejscowości Mokra Gora. W dniu 1 września 2003 pierwszy po dziesięcioleciach pociąg przejechał 15,5-kilometrowym odcinkiem Mokra Gora – Šargan Vitasi. W latach 2006-2010 odbudowano kolejny, 24,8-kilometrowy transgraniczny odcinek linii, między miejscowościami Mokra Gora a leżącym na terenie Bośni i Hercegowiny Višegradem. Wskrzeszony dużym wysiłkiem odcinek pozostaje jednak nieużywany, do Višegradu nie docierają żadne planowe pociągi. Od 2004 roku sezonowy ruch pociągów turystycznych prowadzony jest jedynie na trasie Mokra Gora – Šargan Vitasi.

Niezwykła trasa w kształcie cyfry 8

Wąskotorowe pociągi rozpoczynają bieg na stacji Mokra Gora, w miejscowości położonej na wysokości 568 m n.p.m. na zboczach gór Zlatibor, kilkadziesiąt kilometrów od miasta Užice w południowo-zachodniej Serbii. Przy odnowionym dworcu znajduje się restauracja i hotel, oferujący noclegi za niewygórowaną sumę w pokojach z widokiem na stację kolejki.

Niespełna 16-kilometrowa trasa o prześwicie toru 760mm tworzy na całej długości przebiegu cyfrę 8, stąd właśnie wzięła się nazwa Šarganska osmica, czyli "Szargańska ósemka”. Linia prowadzi przez 20 tuneli i pięć mostów. Najkrótszy tunel ma zaledwie 26 metrów, a najdłuższy liczy ponad półtora kilometra (1667 m). W najbardziej stromym miejscu nachylenie linii wynosi 18%. Podczas przejażdżki pasażerowie mogą podziwiać bogactwo i piękno przyrody głębokich dolin i lasów pokrywających góry Zlatibor.
Pierwszy etap wycieczki to przejazd do stacji końcowej Šargan Vitasi bez żadnych międzypostojów. Pociąg przez 37 minut cały czas wspina się, pokonując różnicę wysokości 237 metrów, dzielącą stację początkową i końcową. Na stacji Šargan Vitasi, leżącej na wysokości 805,5 m n.p.m jest krótka przerwa niezbędna na oblot lokomotywy i zmianę kierunku jazdy.przed drogą powrotną.

Podróż powrotna trwa znacznie dłużej z uwagi na to, że przewidziano kilka postojów na stacjach pośrednich i w najpiękniejszych miejscach na trasie. Najdłuższa pauza jest na stacji Jatare, przy której znajdują się wodospady i ścieżki przyrodnicze. Dwugodzinna wycieczka kończy się na stacji Mokra Gora.

Pociągi zestawione są z lokomotywy spalinowej i kilku wagonów w oliwkowym malowaniu. Lokomotywy to znane z polskich wąskich torów „Rumuny”, wyprodukowane w latach 80. ubiegłego wieku w zakładach Faur. Wagony pasażerskie są bardziej wiekowe, niektóre egzemplarze liczą ponad 100 lat. Pasażerowie mają możliwość wyboru między podróżą w wagonach rozmaitych typów, zarówno z przedziałami, jak i bez. W okresie letnim w pogodne i ciepłe dni do składu dołączane są szczególnie uwielbiane przez najmłodszych pasażerów odkryte „letniaki”.

Sezon 2026

W 2026 roku Šarganska osmica kursuje od 28 marca do 31 października. Wycieczka w obie strony trwa 2 godziny.

Kursy ze stacji Mokra Gora realizowane są dwa razy dziennie o 10.30 i 13.30. W okresie od 15 czerwca do 1 września uruchamiany jest dodatkowy pociąg, odjeżdżający o godz. 16.10, kursujący również fakultatywnie poza ścisłym sezonem w przypadku wysokiej frekwencji.

Bilety na przejazd sprzedawane są w okienku kasowym na stacji początkowej Mokra Gora. Bilet normalny kosztuje 1500 dinarów, czyli 51 zł. Dla młodzieży szkolnej przewidziano 50% zniżkę, natomiast dzieci do 6 roku życia podróżują bezpłatnie.

Do stacji początkowej kolejki – Mokra Gora można dojechać z oddalonego o 52 km miasta Užice autobusem linii 12. Kursy realizowane są kilka razy dziennie, podróż trwa 70 minut, a bilet na przejazd kosztuje 140 dinarów, czyli niecałe 5 zł. Z kolei do samych Užic dojeżdżają pociągi kolei państwowych Srbija Voz z Belgradu i z Czarnogóry.