Nigdy nie wdrożono prędkości 200 km/h na całej długości CMK

Podniesienie prędkości do 250 km/h na Centralnej Magistrali Kolejowej było zapowiadane już wielokrotnie. W ostatnich latach padały terminy: grudzień 2023, następnie grudzień 2024 i grudzień 2025, aż wreszcie po urealnieniu terminów zakończenia poszczególnych prac wyznaczono datę wdrożenia 250 km/h na roczną zmianę rozkładu jazdy pociągów 2026/2027, przypadającą na połowę grudnia 2027 r.

Pociągi EIC Premium, obsługiwane EZT ED250 rozpędzą się do 250 km/h na 190-kilometrowym odcinku między stacją Szeligi a km. 212 za stacją Góra Włodowska, czyli na 85% długości CMK. Na pozostałych odcinkach Pendolino pojedzie 200 km/h. Tym samym CMK stanie się pierwszą w Polsce pełnoprawną linią kolei dużych prędkości.

Dzięki podniesieniu prędkości i skróceniu czasu podróży pociągami EIP o ok. 30 minut w relacjach do Krakowa, Katowic, ustanowione zostaną rekordowe czasy przejazdu. Kiedy ponad 12 lat temu na CMK wdrażano prędkość rozkładową 200 km/h, tak spektakularnych efektów nie było, ponieważ podwyższenie prędkości objęło jedynie fragmenty CMK.

Dzień 14 grudnia 2014 r. to ważna data w dziejach polskiej kolei. Tego dnia pierwsi pasażerowie wsiedli do pociągów EIC Premium i pojechali po raz pierwszy na polskiej sieci kolejowej z prędkością rozkładową 200 km/h. Pendolino osiągało tę prędkość na wybranych odcinkach CMK, jadąc również pierwszy raz w historii na sieci PKP PLK pod nadzorem europejskiego systemu sterowania pociągiem ETCS. Realizacja projektu wdrożenia ETCS-1 na CMK rozpoczęła się w 2009 roku. System został zainstalowany na całej długości linii, lecz nigdy nie został w pełni aktywowany.

Kiedy w grudniu 2014 r. Pendolino rozpędzało się do 200 km/h, prędkość ta obowiązywała jedynie na 85 kilometrach CMK, czyli na 38% linii. Maksymalna prędkość wdrożona została na południowym odcinku od Olszamowic do km. 214.800 za Górą Włodowską. Obowiązywały jednak punktowe ograniczenia prędkości do 160 km/h. Dotyczyło to szlaku Olszamowice – Włoszczowa Północ, gdzie funkcjonowały jeszcze trzy przejazdy kolejowo-drogowe w km. 142, 147 i 149. Ograniczenia do 160 km/h były również przez niezmodernizowane jeszcze stacje Olszamowice i Włoszczowa Północ.

Najwięcej odcinków na 200 km/h było zatem dla pociągów EIC Premium do Katowic i Belska-Białej, które kursowały przez CMK na całej jej długości. Pociągi EIP do Krakowa prędkość maksymalną osiągały na 41 km linii, a Pendolino do Wrocławia rozpędzało się do 200 km/h jedynie na 25 kilometrach na jednym szlaku. W marcu 2017 roku w związku z rozpoczęciem prac przy przebudowie stacji Olszamowice i Włoszczowa Płn. obniżono prędkość na tym szlaku z 200 do 160 km/h. Tym samym maksymalna prędkość była osiągana już tylko na 26,6% CMK (59,4 km). Pendolino w relacjach do Krakowa do „dwusetki” mogło rozpędzić się jedynie na 15,4 km, natomiast pociągi EIP z Warszawy do Wrocławia i Jeleniej Góry nie miały na swojej trasie już żadnego odcinka na 200 km/h.

Pozytywną zmianę przyniosła roczna zmiana rozkładu jazdy 2017/2018. W dniu 10 grudnia 2017 r. prędkość 200 km/h wdrożono na północnym odcinku Centralnej Magistrali Kolejowej od Grodziska Mazowieckiego do Idzikowic od km. 1.395 do km 78.516. Długość odcinków, na których Pendolino mogło rozpędzić się do prędkości maksymalnej, zwiększyła się do 136,5 km i objęła 61,2% linii nr 4.

Przez kolejnych 6 lat pociągi EIP zmierzające na Śląsk osiągały 200 km/h na 136,5 km CMK, EIP do Krakowa prędkość tą mogły rozwijać na 92,5 km, a składy zespolone jadące do Wrocławia miały możliwość płynnej jazdy 200 km/h na 77,1 km linii nr 4. Pod koniec 2023 roku na podstawie umowy podpisanej w roku 2019, rozpoczęto prace związane ze wdrożeniem na CMK bardziej zaawansowanego systemu ETCS poziomu drugiego, umożliwiającego podniesienie prędkości rozkładowej do 250 km/h. Instalacja nowego systemu wiązała się z koniecznością demontażu infrastruktury ETCS-1 między Korytowem a Zawierciem i obniżeniem prędkości rozkładowej do 160 km/h niemal na całej długości CMK. Od tego czasu maksymalna prędkość 200 km/h obowiązuje już tylko na jednym, 12,6-kilometrowym szlaku Grodzisk Maz. - Korytów, czyli na 5,7% linii. Jest to początkowy odcinek, nieobjęty umową na montaż systemu ETCS-2. na którym wciąż aktywny jest system ETCS poziom 1.

Warto wspomnieć, że choć system ETCS-1 został przed laty zainstalowany na całej długości CMK, to nigdy nie aktywowano go na centralnym, 34-kilometrowym odcinku między stacją Idzikowice a 113 kilometrem linii, gdzie przebiega granica województw łódzkiego i świętokrzyskiego. Pociągi nigdy nie osiągały prędkości 200 km/h na dwóch szlakach: Idzikowice – Opoczno Płd. – Olszamowice o łącznej długości 44 km i na końcowym fragmencie linii od km. 214.800 do stacji Zawiercie (9 km). Żaden rozkładowy pociąg pasażerski nie przejechał też nigdy z prędkością większą niż 160 km/h przez zmodernizowane już stacje: Idzikowice, Opoczno Południe, Olszamowice i Włoszczowa Północ.