Szwajcaria: Pociągiem na szczyt Monte Generoso

Budowę kolejki zainicjował szwajcarski lekarz Carlo Pasta, właściciel hotelu „Monte Generoso”, zlokalizowanego przy przyszłej stacji kolejowej „Bellavista”. W 1886 roku uzyskano koncesję na budowę linii, a w czerwcu 1890 uroczyście otwarto całą trasę. Tym samym kolej żelazna dotarła na szczyt Monte Generoso, gdzie znajduje się najwyżej położona stacja kolejowa w kantonie Ticino.

Początkowo pociągi obsługiwane były przez parowozy. W roku 1957 po zakupie wagonów motorowych zmieniono trakcję na spalinową, a od 1982 roku, po elektryfikacji trasy, stosuje się trakcję elektryczną. W latach 2014-2016 kolejka była wyłączona z eksploatacji z powodu kapitalnego remontu, obejmującego między innymi wymianę nawierzchni. Główne prace prowadzone były jednak na górnej stacji. Tam rozebrano stary budynek dworca, w którym znajdował się hotel i restauracja, a jego miejscu postawiono kontrowersyjny betonowy klocek, zaprojektowany przez znanego szwajcarskiego architekta Mario Bottę. W nowym budynku dworca, nazywanym „kamiennym kwiatem”, znajduje się bufet, galeria widokowa i punkt obserwacyjny.

Przygoda z kolejką rozpoczyna się na dolnej stacji Capolago-Riva San Vitale, położonej na wysokości 274 m n.p.m. nad jeziorem Lugano. Jest to stacja styczna z linią normalnotorową, prowadzącą z Zürichu do Mediolanu. Z Zürichu można tu dojechać z jedną przesiadką w 2 h i 16 minut, zaś z największego miasta kantonu Ticino – Lugano można dotrzeć bezpośrednim pociągiem w ciągu 15 minut.

Wspinaczka na szczyt Monte Generoso trasą liczącą 9 km trwa 40 minut. W tym czasie pociąg mozolnie pnie się w górę, pokonując różnicę wysokości wynoszącą 1327 metrów. Miejscami nachylenie linii sięga aż 20%. Ostra wspinaczka na trasie o tak trudnym profilu możliwa jest dzięki zastosowaniu systemu „Abt”, czyli trzeciej szyny zębatej zabudowanej w torowisku.

Kolejka porusza się po wąskich torach o prześwicie 800 mm i jest zasilana prądem stałym o napięciu 850 V. System trzeciej szyny zębatej pozwala na jazdę z prędkością 15-25 km/h. Na trasie znajduje się 5 tuneli i dwie stacje pośrednie: S. Nicolao i Bellavista.

Z okien wagonów można podziwiać przepiękne widoki. Wraz z pokonywaniem kolejnych odcinków linii w dole ukazuje się panorama miasteczka Capolago, zaś gdy spojrzeć w górę, coraz bliższa jest obecność szczytów Alp Zachodnich.

Stacja końcowa Generoso Vetta położona jest na wysokości 1601 m n.p.m. Wytrawni wędrowcy po dotarciu na kolejowy szczyt pokonują jeszcze pieszo 100 metrów, aby zaliczyć szczyt Monte Generoso.

Podróż kolejką to także możliwość bliskiego spotkania z alpejską fauną. Wyższe partie gór zamieszkuje kozica północna. Te oswojone ssaki często spacerują po torowisku oraz po szlakach turystycznych. Zdarza się, że oczekują na turystów w punkcie obserwacyjnym na szczycie Monte Generoso, a nawet na tarasie kawiarni przy stacji Generoso Vetta.

Tabor do obsługi kolejki stanowią cztery, dwuczłonowe wagony elektryczne, wyprodukowane na początku lat 80. ubiegłego wieku przez szwajcarską fabrykę SLM w Winterthur. Wagony nie oferują wysokiego standardu, ale przy tak krótkich trasach, i to w dodatku widokowych, pasażerowie wcale tego nie oczekują. Mankamentem wagonów są twarde, drewniane siedzenia, a zaletą duże, częściowo otwierane okna. Co ciekawe, w czasie ostatniego generalnego remontu kolejki nie zdecydowano się na wymianę lub modernizację taboru.

Operatorem kolejki jest przedsiębiorstwo Ferrovia Monte Generoso. Pociągi kursują od końca marca do połowy listopada, a rozkład jazdy dzieli się na dwa sezony. W wysokim sezonie, przypadającym w 2026 roku od 2 maja do 25 października uruchamianych jest 7 par pociągów z odjazdami z dolnej stacji od 9:35 do 16:35 i ze stacji górnej od 10:45 do 17:45. Niski sezon trwa od 30 marca do 1 maja i od 26 października do 8 listopada. Wówczas kursują 4 pary pociągów z odjazdami z Capolago od 10:35 do 14:35 i z górnej stacji Monte Generoso od 12:45 do 15:45. Przewoźnik zastrzega jednak, że rozkład jazdy może być ograniczony do jednego kursu, jeśli w danym dniu będą wyjątkowo złe warunki atmosferyczne.

Kolejowa atrakcja turystyczna kantonu Ticino nie należy niestety do tanich. Bilet na przejazd w pełnej relacji w jedną stronę kosztuje 36 CHF (168 zł), a tam i z powrotem – 54 CHF (251 zł). Za przewóz roweru lub psa trzeba zapłacić 9 CHF (42 zł).