Pomorze Zachodnie. Będzie własny przewoźnik czy otwarty przetarg na przewozy?

Narasta debata dotycząca przyszłości przewozów kolejowych w województwach po 2030 roku (wtedy kończy się większość lub praktycznie wszystkie aktualne umowy z operatorami przewozów regionalnych). Wszystko za sprawą pomysłu ministerstwa infrastruktury odnośnie możliwości powierzenia obsługi połączeń własnym spółkom samorządowym w trybie bezprzetargowym. 

Z takiej możliwości chce skorzystać województwo lubuskie a więc samorząd będący właścicielem najmłodszej spółki przewozowej - została ona powołana ledwie trzy miesiące temu czy też Wielkopolska, posiadającą akcje Kolei Wielkopolskich. Można zakładać, że podobnie do tematu podejdzie chociażby Dolny Śląsk, czy Mazowsze, które również posiadają własnych przewoźników regionalnych. Z drugiej strony takie działanie może "zatopić" największego przewoźnika w kraju, a więc Polregio.

Pomysły o bezprzetargowym zleceniu przewozów własnym spółkom mogą też sprawić, że na ich powołanie w końcu zdecydują się regiony, które myślą o tym od dawna - przykładem takiego województwa jest chociażby Pomorze Zachodnie, które od lat wskazuje na taką możliwość. Czy region pójdzie więc tą drogą i planuje powołanie własnego przewoźnika kolejowego a także ewentualnie zlecić mu przewozy bez przetargu?

Na wstępie odpowiedzi udzielonej nam przez Łukasza Juchę, głównego specjalistę w Biurze Prasowym Urzędu Marszałkowskiego Województwa Zachodniopomorskiego czytamy, że samorząd regionu od lat realizuje politykę stabilnego rozwoju oferty przewozowej przy racjonalnych kosztach funkcjonowania.

– Samorząd Województwa Zachodniopomorskiego, tak jak większość województw, nie powołał przewoźnika regionalnego. Pomorze Zachodnie od lat buduje strategię działania z uwzględnieniem obowiązującego stanu prawa w zakresie organizacji publicznego transportu zbiorowego oraz zasad pomocy publicznej. Naszym priorytetem było i jest zapewnienie stabilnej, wysokiej jakości oferty przewozowej przy racjonalnych kosztach – w ramach dostępnych środków – bez ryzyka przerw w realizacji usług. Oferta przewozowa z roku na rok jest rozwijana i co najważniejsze jest realizowana bez większych zakłóceń – mówi Łukasz Jucha.

Przedstawiciel samorządu pytany o ocenę proponowanych rozwiązań odpowiada, że jak na razie nie jest to problem województwa a do tego są to tylko doniesienia i pomysły, które nie mają jeszcze odzwierciedlenia w stanie prawnym.

– Na dziś nie jest to problem Samorządu Województwa Zachodniopomorskiego, co jest skutkiem świadomych decyzji podjętych na przestrzeni ostatnich lat. Działamy w określonym stanie prawnym, a dyskusje o ewentualnych hipotetycznych rozwiązaniach prawnych na okres po 2030 roku traktujemy jako doniesienia i zapowiedzi, które – dopóki nie przyjmą postaci konkretnych, obowiązujących przepisów – nie mogą stanowić podstawy do wiążących deklaracji po stronie organizatora – wskazuje nasz rozmówca.

Łukasz Jucha pisze również, że województwo zachodniopomorskie zawsze działało na bazie obecnych przepisów prawa, w celu zachowania jak największej jakości świadczonych w regionie usług kolejowych. – Jeżeli pojawią się nowe, legalnie dostępne modele kontraktowania, zostaną one ocenione przez pryzmat zgodności z prawem, efektywności ekonomicznej i wpływu na jakość usług – zapewnia przedstawiciel marszałka regionu.

Czy samorząd dalej rozważa więc powołanie własnego przewoźnika, czy też temat ten został odłożony już na przysłowiową półkę?

– Na dziś nie zapadły ostateczne decyzje o powołaniu własnej spółki przewozowej. Województwo Zachodniopomorskie na bieżąco informuje o wszelkich ważnych rozstrzygnięciach – w tym przypadku takich decyzji nie ma – mówi Łukasz Jucha i zapewnia, że jeśli decyzje o powołaniu własnej spółki zapadną, niezależnie od możliwej roli podmiotu - pełnoprawny przewoźnik lub też swego rodzaju pool taborowy, to informacje o tym zostaną przekazane publicznie. – W każdym przypadku, jak zawsze, uwzględnimy pełny kontekst prawny i ekonomiczny oraz zasady gospodarowania środkami publicznymi – zapewnia przedstawiciel regionu.

Przy okazji pytań o przyszłość przewozów kolejowych na Pomorzu Zachodnim zapytaliśmy również o to, kiedy województwo planuje ogłoszenie przetargu na przewozy (jeśli ostatecznie nie dojdzie do powołania własnego przewoźnika).

– Zakładamy prowadzenie procedur w trybach konkurencyjnych, zapewniających transparentność i porównywalność ofert. Jednocześnie - niezależnie od dyskusji o przyszłych rozwiązaniach - chcielibyśmy opublikować ogłoszenie wstępne jeszcze w 2026 roku, aby procedury mogły zostać przeprowadzone bez nadmiernej presji czasu, a wybrany operator miał realny czas na przygotowanie się do realizacji przewozów od grudnia 2030 roku. W naszym modelu organizacji przewozów wyeliminowano podstawową barierę wejścia – koszt taboru. Województwo przekazuje operatorowi tabor potrzebny do realizacji usług (w formule dzierżawy) – mówi Łukasz Jucha.

Przedstawiciel województwa nie chce też na razie zdradzić, na jaką wielkość pracy przewozowej miałby zostać ogłoszony przetarg, bowiem w tej materii trwają aktualnie analizy. – Możemy natomiast wskazać obserwowany, stabilny trend wzrostowy pracy eksploatacyjnej w przewozach kolejowych organizowanych przez Samorząd Województwa Zachodniopomorskiego: 2024 r. – 6,8 mln pociągokilometrów, 2025 r. – 7,4 mln pociągokilometrów, 2026 r. – 8,4 mln pociągokilometrów. Już w najbliższych latach zakładamy przekroczenie 10 mln pociągokilometrów rocznie, co będzie odzwierciedlane w planowaniu oferty i w przyszłych dokumentach postępowania – kończy Łukasz Jucha.

Na wzrost oferty na pewno wpłynie konieczność obsługi modernizowanej obecnie trasy ze Szczecina do Polic, dzięki czemu do tego miasta po wielu latach w końcu dotrą pociągi z pasażerami. Ma się to stać w grudniu bieżącego roku, jako zwieńczenie projektu SKM Szczecin.