CUPT: Raczej nie będzie zwiększenia środków z FEnIKS na tabor

Od kilku dni opisujemy szeroko wyniki konkursu o dofinansowanie unijne z programu FEnIKS na zakup nowego taboru kolejowego. Kwotą ponad 1,4 miliarda złotych podzielili się: PKP Intercity, województwo śląskie do spółki z Górnośląsko-Zagłębiowską Metropolią, województwo małopolskie oraz Koleje Dolnośląskie.

Lista rezerwowa – brak dobrych wieści

Znacznie dłuższa była jednak lista przegranych. Trzy wnioski POLREGIO, wniosek województwa opolskiego, a także inny wniosek Kolei Dolnośląskich, zostały odrzucone z powodu niespełnienia obowiązkowych kryteriów. Kolejnych sześć wniosków (dwa złożone przez Koleje Dolnośląskie, jeden Kolei Mazowieckich oraz po jednym wniosku województw: wielkopolskiego, pomorskiego i zachodniopomorskiego) zostały wprawdzie ocenione pozytywnie pod względem merytorycznym, jednak zbyt niska punktacja w połączeniu z ograniczoną pulą dostępnych pieniędzy sprawiła, że znalazły się na liście rezerwowej.

Z odpowiedzi Centrum Unijnych Projektów Transportowych na nasze pytania wynika, że nie ma wielkich szans na przesunięcie któregoś z tych wniosków na listę podstawową (a na takie rozwiązanie liczył np. samorząd wojewóztwa zachodniopomorskiego). – Na dzień dzisiejszy mamy do dyspozycji alokację wskazaną w Regulaminie wyboru projektów, tj. 1,5 mld PLN i pomimo dużego zainteresowania konkursem, zgodnie z informacją uzyskaną z Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej, aktualnie nie ma możliwości jej zwiększenia – informuje nas główny specjalista w Biurze Organizacji i Zarządzania CUPT Maciej Wójcik.

KD mogą wziąć zmniejszone dofinansowanie. Czy skorzystają?

Jeśli rzeczywiście do takiego zwiększenia puli nie dojdzie – co stanie się z pozostałą niezagospodarowaną sumą (38 661 391,89 zł)? Przedstawiciel CUPT cytuje regulamin wyboru projektów, w myśl którego istnieje możliwość wykorzystania takiej kwoty na obniżone dofinansowanie dla inwestycji, która uzyskała najwięcej punktów spośród projektów na liście rezerwowej. Jeśli wnioskodawca się na to nie zgodzi, taką propozycję otrzymają kolejno (malejąco według liczby punktów) pozostałe podmioty z listy rezerwowej.

W przypadku omawianego konkursu najłatwiej wyobrazić sobie takie rozwiązanie w przypadku drugiego najlepszego wniosku z listy rezerwowej. Mowa o inwestycji Kolei Dolnośląskich opisanej jako „Zakup 3 sztuk wieloczłonowych elektrycznych zespołów trakcyjnych do realizacji przewozów pasażerskich o charakterze aglomeracyjnym”. Dofinansowanie, o które ubiega się wnioskodawca dla tego przedsięwzięcia, to 63 922 950 zł – a niewykorzystana kwota dofinansowania to 60,48% tej wartości. Różnica w wysokości 25 261 558,11 zł być może będzie mogła zostać pokryta przez przewoźnika z innych źródeł (choć oficjalnego stanowiska KD w tej materii jeszcze nie otrzymaliśmy).

Pewne wydaje się za to, że ciężaru montażu finansowego przy tak niewielkiej kwocie dofinansowania nie udźwigną pozostali wnioskodawcy z listy rezerwowej. W ich przypadku kwoty, które spodziewali się pozyskać z FEnIKS, wahają się bowiem od 117 600 000 zł (drugi wniosek Kolei Dolnośląskich – zakup 4 innowacyjnych zespołów wielonapędowych) do aż 234 456 042,80 zł (województwo pomorskie – „Nowoczesny tabor kolejowy dla transportowego kręgosłupa aglomeracji trójmiejskiej”, czyli zapewne nowe pojazdy dla PKP SKM Trójmiasto).

Szereg warunków koniecznych. Których z nich nie spełnili odrzuceni?

Nasz rozmówca przekonuje, że nie może odpowiedzieć na pytanie o powody, dla których poszczególne wnioski otrzymały negatywną ocenę. – Wynika to z obowiązujących CUPT przepisów związanych z wdrażaniem Funduszy Europejskich – zastrzega. Wysłaliśmy w tej sprawie pytania do wnioskodawców. Odpowiedziami będziemy dzielić się w miarę ich otrzymywania.

Wiadomo jednak, że wniosek jest oceniany negatywnie, gdy – zdaniem zespołu oceniającego – nie spełni obligatoryjnych kryteriów (horyzontalnych dla funduszy unijnych w ogóle lub specyficznych dla konkretnego programu). Ich spełnianie jest oceniane zero-jedynkowo. W przypadku konkursu, o którym mowa, pierwszym z takich kryteriów był zasięg przewozów, które miały obsługiwać kupowane pojazdy – ponadregionalny lub aglomeracyjny. Beneficjent musi też m. in. w pełni rozliczyć korzyść z dofinansowania – umowy muszą zawierać klauzule o przekazaniu pojazdów po zakończeniu okresu trwałości projektu organizatorowi przewozów bądź udostępnić go innym podmiotom na rynku na niedyskryminujących warunkach (szerzej opisywaliśmy to zagadnienie na początku roku). To także dodatnia efektywność ekonomiczna, zeroemisyjność taboru czy wykorzystanie go wyłącznie do obsługi połączeń dotowanych ze środków publicznych (PSC).

Do tego dochodzą kryteria horyzontalne, takie jak zgodność z celami programu oraz z przyjętymi w nim parametrami (choćby co do maksymalnej wysokości dofinansowania). Wydatki kwalifikowalne musiały być poniesione i rozliczone do roku 2029. Pozostałe kryteria miały charakter rankingujący – nawet otrzymanie 0 punktów w którejś z kategorii nie przesądzało o niepowodzeniu wniosku.

Premia dla już zawartych umów

Spytaliśmy CUPT również o powody, dla których konkurs ogłoszono dopiero w ubiegłym roku. W momencie jego rozstrzygnięcia do terminu rozliczenia środków z FEnIKS zostały nieco ponad trzy lata. W zestawieniu z przeciętną długością trwania procedury przetargowej oraz produkcji taboru kolejowego może to tworzyć obawy, że część przyszłych umów na nowy tabor nie zostanie zrealizowana w terminie koniecznym do rozliczenia pozyskanego dofinansowania.

– Konkurs został ogłoszony zgodnie z Harmonogramem naborów publikowanym przez Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej. W ramach jednego z rozstrzygających kryteriów rankingujących oceniany był stan przygotowania projektu do realizacji, co miało na celu premiowanie projektów, w ramach których zawarto umowy z Wykonawcami na dostawę taboru oraz zminimalizowanie ryzyka, że projekt nie zostanie zrealizowany w terminie zakończenia Programu FEnIKS – odpowiada przedstawiciel instytucji.