Od kilku lat branża tramwajowa przeżywa całkiem niezły okres. Zyskuje ona na wykorzystywaniu ogólnoświatowych, proekologicznych tendencji, nie straszny jej również wszechogarniający kryzys gospodarczy. Paradoksalnie, w przyszłości może ona zawdzięczać mu zwiększenie liczby zamówień. Polskie miasta również po Euro 2012 zapowiadają kolejne inwestycje, nawet pomimo kłopotów finansowych, jakie trapią samorządy. Planowane przedsięwzięcia tramwajowe będą tematem Forum Inwestycji Tramwajowych, które odbędzie się 27 września.
Regres i renesans
Tuż po II wojnie światowej w USA i dużej części krajów Europy Wschodniej doszło do spektakularnego odejścia od miejskiej komunikacji szynowej na rzecz przede wszystkim samochodów. Spowodowane to było poprawą sytuacji gospodarczej i ogólnym wzrostem zamożności obywateli, którzy mogli sobie pozwolić na zakup własnych aut. Na masową skalę budowano wówczas drogi i autostrady, jednocześnie w wielu przypadkach rezygnując z utrzymywania miejskiej komunikacji szynowej. Zamykano linie tramwajowe, twierdząc najczęściej, że pojazdy je wykorzystujące blokują swobodny ruch samochodowy, a infrastruktura torowa zajmuje zbyt wiele miejsca w szybko rozwijających się aglomeracjach. Z tego powodu doprowadzono do zamknięcia systemów i linii tramwajowych w większości miast amerykańskich, a także w Danii oraz częściowo we Francji, Hiszpanii, Szwecji, Wielkiej Brytanii i we Włoszech. Dochodziło nawet do tego, że firmy zajmujące się transportem samochodowym wykupywały przedsiębiorstwa tramwajowe, aby doprowadzić do ich upadku i likwidacji (tak było w przypadku National City Lines należących do General Motors w USA pod koniec lat 40. XX wieku oraz The South Wales Transport Company, która przejęła brytyjską Swansea and Mumbles Railway, doprowadzając do zamknięcia spółki w 1960 r.).
Powrót tramwajów
Wspomnianym tendencjom tym całkowicie lub częściowo oparły się takie kraje zachodnioeuropejskie, jak Austria, Belgia, Holandia, Niemcy i Portugalia. Postawienie na samochody i autobusy doprowadziło do wzmożonego zanieczyszczenia środowiska, zakorkowania centrów największych miast, a także zwiększyło ilość śmiertelnych wypadków na drogach. Wzrastały także koszty eksploatacji miejskiego transportu drogowego ze względu na rosnące ceny paliw. Wpłynęły na to zwłaszcza kolejne kryzysy paliwowe. To doprowadziło pod koniec lat 70. do pojawienia się wniosku, iż należy zredefiniować założenia polityki transportowej w największych miastach krajów wysokorozwiniętych. W Ameryce Północnej tramwaje rozpoczęły wielki powrót od Edmonton (linie zamknięte w 1951, ponowne uruchomienie w 1978), Calgary (zamknięcie – 1950, uruchomienie – 1981), San Diego (zamknięcie – 1949, uruchomienie – 1981) i in. W Europie przykładem reintrodukcji tramwajów były francuskie Nantes (1985) i Grenoble (1988), nowoczesna lekka kolej została uruchomiona w Manchesterze w 1992 r., a w dwa lata później otwarto system linii tramwajowych w Strasburgu. W tych miastach, gdzie komunikacji tramwajowej udało się przetrwać niekorzystny dla niej okres, poszukiwano nowych rozwiązań, łączących cechy tradycyjnego tramwaju, metra i lekkiej kolei.
Komunikacja szynowa lekarstwem na kryzys?
W Polsce, jak również w całym regionie tramwaje po wojnie cieszyły się niesłabnącą popularnością. Działo się tak przede wszystkim ze względu na kiepską sytuację gospodarczą. Linie rozbudowywano w największych miastach, choć w mniejszych (Słupsk, Inowrocław, Olsztyn, Wałbrzych, Legnica, Jelenia Góra, Bielsko-Biała, Sopot) doszło do zamknięcia nierentownych przedsiębiorstw tramwajowych. Jednak w aglomeracjach wciąż zapewniały one transport mieszkańcom. Teraz realizację projektu powrotu tramwajów rozpoczął Olsztyn.
Popularność tramwajów oraz lekkiej kolei może być więc efektem z jednej strony, szybkiego rozwoju i dobrej sytuacji gospodarczej, która skutkuje zwiększonymi wydatkami na indywidualne środki transportu, przede wszystkim auta. Doprowadza to do zanieczyszczenia środowiska, korków, zwiększenia liczby wypadków. Rozwiązaniem tej sytuacji jest wprowadzenie miejskiej komunikacji szynowej. Z drugiej strony, takie wyjście jest także dobre na czasy kryzysu ekonomicznego i złej sytuacji gospodarczej. Dzieje się tak, bo choć koszty budowy infrastruktury tramwajowej są wyższe niż drogowej, to jednak pojawiają się oszczędności związane z tańszą eksploatacją i zmniejszeniem kosztów zewnętrznych.
26 września w Warszawie Wydawnictwo Rynek Kolejowy zorganizuje Kongres Transportu Publicznego. Z tym wydarzeniem związane będzie inne spotkanie - 27 września odbędzie się Forum Inwestycji Tramwajowych. Podczas niego uczestnicy dyskutować będą m.in. na temat roli szynowego transportu publicznego w generowaniu wzrostu ekonomicznego w metropoliach oraz nowych inwestycji tramwajowych w naszym kraju.
Więcej informacji, program i formularz rejestracyjny - tutaj.
Zapisz
się do newslettera:
