Symulator tramwaju NGT6

Czteroosobowy zespół konstruktorów i programistów rozpoczął pracę nad projektem w kwietniu 2006 r. Kabinę i podzespoły wykonał i doskonali Maciej Górowski, oprogramowanie kabiny pisze Tomasz Ozon, a nad oprogramowaniem symulacji jazdy pracują Tomasz Rogacewicz i Paweł Rogacewicz. Przedsięwzięcie ma charakter niekomercyjny: konstruktorzy finansują je z własnych środków i samodzielnie wykonują wszystkie prace.

Symulator wiernie odwzorowuje kabinę tramwaju NGT6. Pracując w trybie demonstracyjnym pozwala na zapoznanie się z rozmieszczeniem i działaniem wszystkich urządzeń sterowniczych z zachowaniem logiki ich pracy, zależności czasowych i efektów dźwiękowych. Doskonały rezultat osiągnięto mimo rezygnacji ze stosowania fabrycznie wykonanych elementów. Przełączniki, nastawnik jazdy, pulpit, atrapa radiotelefonu, sterownik głosowego zapowiadania przystanków zostały wykonane we własnym zakresie. Takie podejście wymaga czasu i cierpliwości, ale pozwala zdobyć doświadczenie, które można wykorzystać przy okazji budowy symulatorów dowolnych pojazdów, zwłaszcza takich, których podzespoły są trudno dostępne lub bardzo drogie.

W trybie symulacji urządzenie umożliwia „poruszanie się” po rzeczywistych trasach. Jazda tramwajem jest już możliwa ale wciąż trwają prace nad oprogramowaniem serwera symulacji jazdy oraz sceneriami. Obraz prezentowany osobie szkolonej może przedstawiać nie tylko drogę, inne pojazdy, przystanki i budynki ale również pieszych i pasażerów oczekujących na przystankach. Dzięki losowemu doborowi stylu jazdy innych uczestników przebieg symulacji będzie bardzo realistyczny. Scenariusze symulacji mogą obejmować jazdę w trudnych warunkach atmosferycznych, jazdy uszkodzonym tramwajem a także kolizje.

Obecnie do projekcji obrazu wykorzystywany jest pojedynczy ekran ustawiony przed kabiną ale w zależności od potrzeb można uzupełnić konfigurację o dwa ekrany boczne oraz wyświetlacze LCD pokazujące obraz z lusterek. Po zakończeniu prac nad oprogramowaniem symulator będzie wykorzystywany podczas zajęć prowadzonych w Instytucie Pojazdów Szynowych Politechniki Krakowskiej, oraz - być może - do szkolenia motorniczych.

Projekt od początku cieszy się życzliwym zainteresowaniem Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego w Krakowie. Przewoźnik umożliwił konstruktorom zapoznanie się z budową i działaniem tramwaju NGT6, zezwolił na wykonanie nagrań wideo tras, na pewien czas udostępnił miejsce do przechowywania symulatora. Konstruktorzy wiele zawdzięczają Stefanowi Szczypule, kierownikowi Ośrodka Szkolenia MPK. Osobna kwestia to wykorzystanie urządzenia w procesie szkolenia motorniczych. MPK nie zdecydowało się na stopniowe włączanie zajęć z użyciem symulatora do programu szkolenia.

Żaden przewoźnik tramwajowy w Polsce nie wykorzystuje symulatorów do szkolenia podstawowego kandydatów na motorniczych ani do zaawansowanego szkolenia doświadczonych pracowników mimo, że korzyści są oczywiste: redukcja kosztów, możliwość efektywnego wykorzystania czasu szkolenia, bezpiecznego przećwiczenia zachowania w sytuacji zagrożenia (na przykład gwałtownego hamowania). Przeszkodę stanowi wysoka cena fabrycznych urządzeń. Prawdopodobnie prędzej, czy później któreś z przedsiębiorstw komunikacyjnych zdecyduje się na taką inwestycję ale wtedy pojawi się kwestia opracowania metodyki nauczania adekwatnej do polskich warunków i istniejących programów szkolenia.

W pewnym sensie symulator NGT6 można uznać za niewykorzystaną szansę. Wprawdzie prace nad oprogramowaniem symulującym jazdę nie zostały zakończone, ale w pełni funkcjonalny tryb demonstracyjny jest dostępny od dawna. Gdyby kabina była od początku intensywnie wykorzystywana w procesie szkolenia, skorzystaliby na tym konstruktorzy i przewoźnicy. Pierwsi otrzymaliby cenne opinie instruktorów o pracy urządzenia oraz sugestie dotyczące ewentualnych modyfikacji. Drudzy - szansę na opracowanie oryginalnej metodologii szkolenia bez ponoszenia wysokich kosztów początkowych związanych z zakupem gotowego symulatora. W efekcie mogłoby powstać rozwiązanie mocno osadzone w polskich realiach, wydajne i skuteczne.

Dobrze, że symulatorem zainteresowała się Politechnika Krakowska, bo urządzenie zostanie wykorzystane podczas zajęć laboratoryjnych ze studentami. To ważny etap w historii projektu, ale o sukcesie będzie można mówić dopiero po wyszkoleniu pierwszej grupy motorniczych.