CMK Północ: Budowa w latach 30. i 100 minut z Warszawy do Gdańska

Jedną z 19 magistral, które mają powstać w ramach projektu Zintegrowanej Sieci Kolejowej, jest nowy, główny korytarz łączący Warszawę z Trójmiastem: Centralna Magistrala Kolejowa (CMK) Północ, o budowie której mówi się w Polsce od dziesiątek lat. Mało tego: dla CMK od kilku lat toczą się już pewne prace dokumentacyjne. Na przykład w sierpniu 2024 roku wybrano już wariant inwestorski dla fragmentu trasy od węzła CPK do Lipna i Włocławka. Dla odcinka od Lipna do Trójmiasta jest właśnie wykonywany STEŚ, a więc Studium Techniczno-Ekonomiczno-Środowiskowe.

Główną rolą CMK Północ ma być skrócenie czasu jazdy między Trójmiastem (a dokładniej Gdańskiem) a Warszawą do 100 minut. Pociągi pokonają więc ten dystans o blisko godzinę szybciej niż obecnie. Na budowie CMK Północ zyska także choćby Pomorze Środkowe – rejon Koszalina, Słupska czy Kołobrzegu. Wraz z modernizacją linii 202 magistrala utworzy najszybszy korytarz kolejowy z tego regionu w kierunku Warszawy. CMK Północ ma być pełnoprawną linią wysokich prędkości z prędkością projektową na poziomie 350 km/h, a więc taką jak Linia Y.



CMK Północ zbliży się do Bydgoszczy i Torunia

W ramach ZSK założono korektę przebiegu CMK Północ, aby nowa linia KDP lepiej obsługiwała tzw. „BIT”, a więc Bydgoszcz oraz Toruń. W tym celu linia ma zostać poprowadzona znacznie bliżej Torunia, biegnąc przez miasto lub w jego bezpośredniej bliskości, aby maksymalnie skrócić czas dojazdu z Warszawy do Bydgoszczy i Torunia. Więcej o zmianach w trasowaniu CMK Północ mówi nam Michał Pyzik, dyrektor Biura Transportowych Projektów Horyzontalnych i Studialnych w spółce CPK, współautor całej idei ZSK.

– Naprawdę sporo pracowaliśmy nad tym, w jaki sposób wpisać w tę sieć kolei dużych prędkości Bydgoszcz i Toruń. Były takie koncepcje, żeby CMK Północ zahaczała aż o Bydgoszcz, ale wtedy podróż do Trójmiasta z Warszawy przez Bydgoszcz nie byłaby tak efektywna i szybka jak być powinna. Stąd pomysł tzw. „trójkąta” między Bydgoszczą, Toruniem a Grudziądzem, który umożliwia szybkie wyloty w każdym z kierunków, a takim centralnym punktem stanie się, wykluczony obecnie, Grudziądz, gdzie będą się rozjeżdżały linie w kierunku Torunia oraz Bydgoszczy. Nowy odcinek od Grudziądza przez Świecie do Bydgoszczy sprawi, że Bydgoszcz zyska również szybkie połączenie z Trójmiastem, a nie tylko z Warszawą przez Toruń – mówi nam Pyzik.

Wspomniany odcinek od Bydgoszczy do Grudziądza przez Świecie sprawi ponadto, że do siatki połączeń kolejowych miałoby zostać włączone powiatowe Świecie, od dawna pozbawione połączeń pasażerskich. – Ten nowy łącznik przez Świecie także miałby powstać w parametrach prędkości linii przynajmniej 250 km/h, natomiast dokładniejsze decyzje zapadną po szczegółowych analizach – dodaje przedstawiciel spółki CPK.

Przybliżenie przebiegu CMK Północ do Torunia ma pozwolić na osiągnięcie rewelacyjnego czasu jazdy w relacji Toruń – Warszawa, wynoszącego około 70 minut (w stosunku do 2 godzin, lub nieco powyżej tej wartości, obecnie). W przypadku połączenia Bydgoszcz – Warszawa budowa nowej części CMK miałaby pozwolić na skrócenie czasu jazdy do 100 minut. Obecnie najszybszy pociąg pokonuje ten dystans w 2 godziny i 34 minuty a pozostałe – w czasie 2 h i 45 minut lub większym.

STEŚ trwa. Cy zmiany w trasowaniu są jeszcze możliwe?

Dla opisywanej trasy trwa już tworzenie STEŚ dla odcinka od Lipna do Trójmiasta (dla wcześniejszego odcinka, od węzła CPK, wariant inwestorski jest już wybrany od blisko 2 lat). Jak więc zaawansowany stan robót przy tym dokumencie ma się do chęci zmiany trasowania CMK i “odgięcia” trasy bardziej w kierunku Torunia?

– Dla CMK Północ mamy wybrany wariant inwestorski dla odcinka Warszawa – Płock – Lipno, czyli dla dolnego odcinka linii, gdzie zgodnie z naszą nową propozycją nie zmieniłoby się absolutnie nic. Aktualnie jesteśmy w trakcie studium techniczno-ekonomiczno-środowiskowego dla odcinka Lipno – Trójmiasto, gdzie od Grudziądza do Trójmiasta również ZSK nie zakłada jakichkolwiek zmian. Dlatego nowe analizy musielibyśmy przeprowadzić tylko dla środkowego odcinka, od Lipna do Grudziądza – odpowiada na to pytanie Michał Pyzik.

Jak CMK Północ wjedzie do Torunia?

W niedawnym, obszernym wywiadzie na temat ZSK nasz rozmówca mówił nam o tym, że jednym z głównych celów przyświecających całemu programowi jest umożliwienie dojazdu pociągiem do ścisłych centrów miast. Czy w przypadku Torunia będzie to oznaczało, że CMK miałaby biec bezpośrednio przez Toruń i docierać do stacji Toruń Główny lub Toruń Miasto?

– Na pewno będziemy chcieli spróbować zrobić to w taki sposób, aby dojechać do jednej ze wspomnianych stacji. Docieranie do centrów miast jest fundamentem ZSK, a jednocześnie nie kłóci się z podejściem, w którym nie każdy pociąg musi, tak jak np. na linii „Y” zatrzymywać się pośrednio po drodze. Możemy zaplanować układ połączeń, w którym np. co godzinę jedzie pociąg szybszy, bez zatrzymań pośrednich, a później wolniejszy, z kilkoma zatrzymaniami po drodze. Układ torowy w Toruniu na pewno nie jest najłatwiejszy ze względu na Wisłę, ale będziemy to analizować, żeby dotrzeć z nową linią jak najbliżej centrum. Mamy to wstępnie rozpoznane, teraz będzie czas, żeby pójść z tymi analizami dalej – odpowiada Michał Pyzik.

Dzięki budowie CMK Północ, oraz wspomnianego skrótu z Grudziądza do Bydgoszczy przez Świecie skróci się również czas jazdy z Bydgoszczy do Trójmiasta - z obecnych 84 do 60 minut. Z kolei najkrótszy możliwy czas jazdy z Torunia do Gdańska po CMK Północ ma wynosić 45 minut.

Z Grudziądza do Warszawy w mniej niż 100 minut

Budowa CMK Północ będzie również rewolucją dla średnich miast, przede wszystkim tych, które dziś są pomijane na kolejowej mapie kraju - mowa o Płocku czy Grudziądzu. Zwłaszcza Grudziądz jest aktualnie pozbawiony dobrych połączeń kolejowych, zwłaszcza dalekobieżnych i leży raczej na uboczu głównych szlaków kolejowych. Poprowadzenie przez niego CMK Północ ma zmienić wszystko i usprawnić dojazd zarówno do Trójmiasta jak i do Torunia oraz Warszawy.

Aktualnie, aby dojechać pociągiem z Grudziądza do Warszawy trzeba to zrobić z co najmniej jedną przesiadką, przede wszystkim w Toruniu a podróż zajmuje ponad 3,5 godziny, lub też nawet bliżej 4 godzin. Po budowie CMK bezpośrednie pociągi do Warszawy - bez żadnych przesiadek, dowiozą tam mieszkańców Grudziądza w czasie krótszym niż 100 minut (uwzględniając także inne postoje handlowe po drodze, jak choćby w Toruniu czy Płocku). Pociąg stanie się też więc realną alternatywą dla własnego samochodu, który dziś wygrywa w tej relacji, chociaż nieznacznie.

Podobnie będzie w kierunku Trójmiasta - obecnie miasto ma jedno bezpośrednie połączenie z Gdańskiem i Gdynią (choć stosunkowo mocno ciąży do Trójmiasta) i jest to jednocześnie jedyne połączenie dalekobieżne, jakie dociera dziś do Grudziądza - mowa o TLK Flisak, który pokonuje ten dystans w czasie 100 minut. W nieco dłuższym czasie, ale dość systemowo można pojechać z przesiadką w Laskowicach Pomorskich, z pociągu regionalnego na dalekobieżny PKP Intercity. Taka podróż zajmuje nieco ponad 2 godziny. Jednocześnie ten czas przejazdu blednie przy jeździe własnym autem, którym można pokonać dystans w czasie 80-90 minut (oczywiście bez korków na wjeździe do Trójmiasta, co jest coraz trudniejsze). Jednocześnie dzięki CMK Północ, najkrótszy możliwy czas jazdy do osiągnięcia w tej relacji będzie wynosił… 35 minut. Grudziądz teoretycznie zbliży się więc do Gdańska na odległość codziennych dojazdów do pracy czy na uczelnię.

Płock w orbicie codziennych dojazdów do Warszawy

Na nowej linii KDP zyska nie tylko Grudziądz, lecz również Płock. W przypadku tego ośrodka najkrótszy czas jazdy do stolicy kraju ma wynosić 50 minut, natomiast obecnie najszybsze pociągi - zarówno bezpośrednie jak i z przesiadką w Kutnie, pokonują dystans między miastami w czasie około 2 godzin, a więc zbliżonym do czasu jazdy własnym autem.

CMK ma także zahaczać o Włocławek - najkrótszy czas jazdy z Płocka do Włocławka będzie wynosił 30 minut, a najszybszy możliwy czas jazdy z Warszawy do Włocławka po CMK ma wynosić 85 minut, a więc podobnie do obecnego stanu. Ma to związek przede wszystkim z faktem, że CMK Północ będzie miała swój początek w rejonie nowego lotniska, po jego północno-zachodniej stronie. Pociągi z Warszawy do Gdańska przez CMK będą więc musiały pojechać przez CPK.

CMK Północ: z Krakowa do Trójmiasta z pominięciem Warszawy

Jednocześnie takie trasowanie CMK Północ sprawia, że pociągi z Krakowa do Trójmiasta (odpowiednik dzisiejszych Pendolino) będą pomijać Warszawę, aby w jak najkrótszym czasie dotrzeć nad morze. Zgodnie z danymi przekazanymi nam przez spółkę CPK, najkrótszy możliwy czas jazdy z Krakowa do Gdańska dzięki CMK Północ ma wynosić około 3 godzin.

O takie trasowanie linii CMK Północ zapytaliśmy jednego z współautorów koncepcji ZSK, Michała Pyzika.

– Z perspektywy planowania systemu transportowego takie rozwiązanie jest uzasadnione, ponieważ nie każda relacja międzyregionalna powinna być prowadzona przez Warszawę. W przypadku połączenia Kraków – Gdańsk przejazd przez stolicę oznaczałby wydłużenie trasy przejazdu oraz dodatkowe obciążenie Warszawskiego Węzła Kolejowego – mówi Pyzik i dodaje, że rolą CMK Północ jest stworzenie szybkiego i bezpośredniego połączenia północy z południem kraju, który wzmacnia sieciowy układ kolei a nie tylko promienisty układ połączeń do Warszawy.

– Pozwoli to na realne skrócenie czasu podróży, lepsze wykorzystanie przepustowości infrastruktury i odciążenie najbardziej obciążonych węzłów. Nie oznacza to oczywiście zmniejszenia roli Warszawy, która jest kluczowym węzłem krajowej sieci kolejowej. Chodzi raczej o uzupełnienie systemu o takie powiązania i relacje, które mogą funkcjonować efektywniej bez konieczności przejazdu przez stolicę. Niemniej relacja tranzytowa również będzie możliwa. Dla takich rozwiązań mamy przede wszystkim tzw. Magistralę Warmińską (Warszawa – Olsztyn – Elbląg – Gdańsk), jak również łącznik Modlin – Wyszogród. Elastyczność trasowania pociągów dalekobieżnych w rejonie węzła warszawskiego będzie bardzo duża – opisuje Michał Pyzik.

CMK Północ gotowa w 2040 roku?

Prace studialne dla CMK Północ postępują, natomiast kiedy, zgodnie z obecnymi szacunkami, trasa miałaby być gotowa do użytku?

– Do 2035 r. przewidziany jest już szeroki zakres inwestycji kolejowych, które będą realizowane w pierwszej kolejności. CMK Północ pozostaje jedną z kluczowych linii w docelowym układzie sieci kolejowej, natomiast jej realizacja będzie rozpatrywana w dalszym horyzoncie, z uwzględnieniem priorytetów inwestycyjnych oraz dostępnych możliwości finansowych. Wydaje się, że lata 2030-2040 to będzie czas na realizację całości inwestycji, tak żeby w 2040 skorzystać z całego przebiegu tej trasy, a być może po roku 2035 (np. 2037/2038) mogłyby zacząć funkcjonować pierwsze elementy, np. Odcinek Warszawa – Lotnisko – Płock – Włocławek – odpowiada Michał Pyzik.