Zmiany w przepisach o wypadkach kolejowych od 2026 r.

Najważniejszą zmianą z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa jest nałożenie na dyspozytorów oraz wyznaczonych pracowników przewoźników obowiązku niezwłocznego informowania właściwych służb odpowiedzialnych za bezpieczeństwo, ochronę infrastruktury krytycznej oraz obronność państwa. Obowiązek ten dotyczy sytuacji, w których zdarzenie kolejowe może mieć charakter sabotażu, cyberataku lub aktu terrorystycznego. Jest to wyraźna odpowiedź ustawodawcy na zmieniający się krajobraz zagrożeń, gdzie infrastruktura kolejowa staje się potencjalnym celem działań hybrydowych.

Nowa definicja „punktu niebezpiecznego”

Rozporządzenie z 20 stycznia 2026 r. wprowadza do słownika pojęć prawnych termin „punkt niebezpieczny”. Zdefiniowano go jako:
• ukres rozjazdu lub skrzyżowania torów;
• granicę przetaczania;
• koniec drogi ochronnej przebiegu;
• inny punkt uzasadniony warunkami miejscowymi.

Przejechanie tego punktu bez zezwolenia jest kluczowe dla nowej kategoryzacji zdarzeń. Wprowadzono bowiem rozróżnienie na minięcie sygnału informującego o niebezpieczeństwie z przejechaniem oraz bez przejechania przez punkt niebezpieczny.

Cyfryzacja i nowe terminy raportowania

Ustawodawca doprecyzował proces dokumentowania zdarzeń. Od teraz protokoły oraz zawiadomienia mogą być udostępniane i przekazywane nie tylko w formie papierowej, ale również elektronicznej. Zmieniły się także ramy czasowe – zawiadomienie o zdarzeniu musi zostać przekazane nie później niż w pierwszym dniu roboczym następującym po dniu jego stwierdzenia. W sytuacjach, gdy na początku trudno jednoznacznie określić charakter zdarzenia, komisja kolejowa może tymczasowo nadać mu kategorię „w trakcie ustalania”.

ETCS w przepisach o wypadkach

Nowe przepisy uwzględniają również nowoczesne systemy sterowania ruchem. Definicja minięcia sygnału „Stój” została rozszerzona o elementy systemu ERTMS/ETCS, takie jak:
• minięcie końca zezwolenia na jazdę (MA);
• minięcie wskaźnika W ETCS 10 lub sygnalizatora nadającego sygnał SE bez odpowiedniego rozkazu.

Co istotne, za minięcie sygnału nie uznaje się sytuacji, w których sygnał „Stój” nie został podany na tyle wcześniej, aby maszynista mógł bezpiecznie zatrzymać pojazd.

Czas na dostosowanie przepisów

Przewoźnicy kolejowi, zarządcy infrastruktury oraz użytkownicy bocznic nie mają dużo czasu na wdrożenie zmian. Rozporządzenie nakłada na nich obowiązek dostosowania przepisów wewnętrznych do nowych wymogów w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie przepisów. Postępowania przed komisjami kolejowymi, które rozpoczęły się przed lutym 2026 r., będą prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów.

Nowe przepisy uwzględniają również nowoczesne systemy sterowania ruchem. Definicja minięcia sygnału „Stój” została rozszerzona o elementy systemu ERTMS/ETCS, takie jak:
• minięcie końca zezwolenia na jazdę (MA);
• minięcie wskaźnika W ETCS 10 lub sygnalizatora nadającego sygnał SE bez odpowiedniego rozkazu.

Co istotne, za minięcie sygnału nie uznaje się sytuacji, w których sygnał „Stój” nie został podany na tyle wcześniej, aby maszynista mógł bezpiecznie zatrzymać pojazd.

Czas na dostosowanie przepisów

Przewoźnicy kolejowi, zarządcy infrastruktury oraz użytkownicy bocznic nie mają dużo czasu na wdrożenie zmian. Rozporządzenie nakłada na nich obowiązek dostosowania przepisów wewnętrznych do nowych wymogów w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie przepisów. Postępowania przed komisjami kolejowymi, które rozpoczęły się przed lutym 2026 r., będą prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów.

W wielu organizacjach funkcjonują instrukcje bezpieczeństwa, procedury raportowania czy obiegi informacji przygotowane kilka lat temu i jedynie aktualizowane punktowo. Tymczasem nowe przepisy wymagają sprawdzenia, czy organizacja rzeczywiście działa zgodnie z obecnym stanem prawnym.

W praktyce warto zadać sobie kilka podstawowych pytań:
• Czy zaktualizowano procedury dotyczące zgłaszania zdarzeń kolejowych?
• Czy osoby odpowiedzialne wiedzą, kiedy i w jakim trybie należy przekazać informację o zdarzeniu?
• Czy dokumentacja i instrukcje uwzględniają nowe definicje oraz sposób kwalifikacji zdarzeń?
• Czy organizacja jest przygotowana na prawidłowe działanie komisji po wystąpieniu incydentu?

Te i inne zmiany zostaną szczegółowo omówione podczas szkolenia „Zarządzanie bocznicami kolejowymi” 20 maja w Warszawie. Po więcej informacji zapraszamy na tor-konferencje.pl.