Węgry. Magyar rozpoczyna wielomiliardowy program rozwoju kolei

Podczas spotkania z ministrem transportu i inwestycji Dávidem Vitézym na dworcu kolejowym Rákospalota-Újpest w stolicy Péter Magyar powiedział, że rozwój węgierskich kolei to nie tylko kwestia transportu, ale także strategia narodowa i rozwój gospodarczy, które decydują m.in. o konkurencyjności kraju i obszarów wiejskich, mobilności siły roboczej, wynikach gospodarczych całego kraju, a także o międzynarodowych szansach i relacjach Węgier. Stwierdził, że chciałby, aby rozwój kolei był sprawą narodową, ponieważ okresy w historii kraju, w których rozwój kolei był realizowany jako „program budowy narodu”, zawsze oznaczały największy postęp.

Zwrócił uwagę, że transport kolejowy zyskuje coraz większą popularność w krajach europejskich, a jego rola jest również znacząca w rozwoju UE. Podkreślił, że kolej powinna jednocześnie stanowić szybką, bezpieczną, przyjazną dla środowiska i klimatu alternatywę dla transportu drogowego lub jego uzupełnienie. Péter Magyar stwierdził, że to nie pasażerowie są problemem, ale wzrasta zapotrzebowanie na tę formę mobilności, dlatego kolej musi zostać dostosowana do zaspokojenia stale rosnących potrzeb społecznych.

Wspomniał, że w ostatnich latach w regionie Europy Środkowej zaostrzyła się konkurencja w dziedzinie rozwoju kolei. Tymczasem na Węgrzech, w ostatnich latach, János Lázár, minister transportu, zdawał się postrzegać koleje jako wroga, dodał, dodając, że zadaniem rządu jest teraz wygranie tej konkurencji z niekorzystnej pozycji. Stwierdził, że koleje muszą przezwyciężyć dziesięciolecia zaniedbań. Średni wiek taboru na Węgrzech wynosi obecnie 43 lata, czyli prawie tyle samo, co sam premier Magyar. Wymienił on również inne problemy trawiące kolej, takie jak prawie połowa miejsc w pociągach bez klimatyzacji, ograniczenie prędkości na około 40 procentach całej węgierskiej sieci kolejowej oraz brak sprawności jednej czwartej pojazdów MÁV.

Rząd uruchamia więc Program Rozwoju Kolei Gábora-Barossa, który w najbliższych 10 latach przyczyni się do modernizacji węgierskiego transportu szynowego. Z dotacji celowych z budżetu państwa trafi aż 1 800 mld forintów trafi na kolej. Kolejnych 950 mln forintów będzie przeznaczonych na uruchomienie projektów do realizacji w kolejnej perspektywie UE na lata 2028–2034. Środki te zostaną ponadto uzupełnione pożyczką EBI w wysokości 400 mld forintów oraz kolejnymi 400 mld forintów w formie środków pożyczonych na preferencyjnych warunkach. Łącznie powstał program o wartości 3 550 mld forintów, czyli ok. 9,8 mld euro, co daje jakieś 42,3 mld zł.

Nadrabianie zaległości

Rząd w komunikacie podkreśla, że kończy się era niszczenia kolei. – W ostatnich latach poprzedni rząd wstrzymał lub odłożył na później wiele inwestycji, podczas gdy stan węgierskich kolei systematycznie się pogarsza. Plan Rozwoju Kolei Gábora-Barossa odwraca ten proces: nie wdraża pojedynczych prestiżowych inwestycji, lecz rozpoczyna nadrabianie wieloletnich zaległości węgierskich kolei dzięki długoterminowemu, cyklicznemu programowi rozwoju – czytamy w depeszy. Celem programu jest stworzenie nowoczesnego, niezawodnego, szybkiego i konkurencyjnego systemu kolejowego.

W planach jest m.in. zakup 35 nowych o dużej pojemności zespołów trakcyjnych dla połączeń dalekobieżnych Intercity dla najważniejszych liniach w kraju, uruchomienie 42 nowych pociągów HÉV dla linii Szentendre, Csepel i Ráckeve. Trwają również przygotowania do renowacji dziesięciu najbardziej popularnych dworców kolejowych. – Można powiedzieć, że sieć pociągów IC, zapewniających transport dalekobieżny, zostanie całkowicie odnowiona, ponieważ nowe, klimatyzowane, pozbawione barier pociągi spalinowe wyposażone w pierwszą klasę i bufet pokładowy zapewnią obsługę na poziomie zachodnioeuropejskim z Budapesztu w kierunku Győr, Sopron, Szombathely, Veszprém, Zalaegerszeg, Pécs, Kecskemét, Szeged, a także na okrężnych trasach w kierunku Miszkolca, Nyíregyháza, Debreczyn, Szolnok – podaje rząd w komunikacie.

Koniec z zamykaniem linii

Celem kompleksowego planu rozwoju, obejmującego cały kraj, jest znaczące obniżenie średniego wieku taboru kolejowego, rozbudowa nowoczesnych, ekologicznych i bezemisyjnych usług kolejowych oraz przyspieszenie i zwiększenie niezawodności transportu na liniach głównych i bocznych, tak aby stał się on realną i przyjazną dla środowiska alternatywą dla transportu samochodowego. – Koniec z zamykaniem linii bocznych. Wręcz przeciwnie, celem jest ich ponowne otwarcie, rozwój linii ważnych dla mieszkańców regionu i stopniowa eliminacja archaicznego systemu sygnalizacji – podaje rząd Węgier.

Zyska Budapeszt

Wśród inwestycji mających wpływ na Budapeszt i aglomerację, szczególnie istotne znaczenie ma przebudowa, dostępność i wymiana taboru obsługującego dworce Szentendre, Csepel i Ráckeve. Dworzec Zachodni i jego okolice zostaną odnowione. Zakończona zostanie przebudowa Kolei Południowej, wraz z trzema nowymi dworcami kolejowymi. Całkowicie przebudowane Rákosrendező będzie mogło stać się centrum nowej dzielnicy miasta, a przedłużona linia tramwajowa będzie przecinać tory kolejowe nowym mostem.

Celem jest, aby kolej podmiejska stała się realną alternatywą dla poruszania się samochodem po stolicy i integralnym elementem transportu publicznego w mieście. Dlatego rozpoczyna się kompleksowy rozwój linii Veresegyháza i Lajosmizse oraz elektryfikacja tej ostatniej. Plan Barossa obejmuje również budowę i przygotowanie dodatkowych linii tramwajowych w Peszcie i Budzie.

Plany na przyszłość

W nadchodzących latach w zachodnich Węgrzech ma rozpocząć się nowa era w transporcie międzymiastowym Budapeszt– Győr – Sopron i Budapeszt – Szombathely. Stacja w Győr zostanie wyposażona w perony bez barier, windy, a w przyszłości w infrastrukturę dostosowaną do obsługi kolei dużych prędkości Budapeszt – Warszawa. Bezpośrednie połączenie między Szombathely a Zalaegerszeg umożliwi przejście graniczne Zalaszentiván, które zostanie uzupełnione o nowy przystanek. Elektryfikacja i przebudowa linii kolejowej z tego miejsca do Nagykanizsy zaspokoi zarówno potrzeby transportu towarowego, jak i pasażerskiego.

W północnych i wschodnich Węgrzech jedną z największych inwestycji w ramach programu będzie gruntowna przebudowa złego technicznie odcinka linii kolejowej Budapeszt – Miszkolc. Dzięki tej inwestycji opóźnienia mogą zniknąć, możliwy będzie ruch z prędkością 160 km/h, stacje zostaną odnowione, a podróż do Miszkolca, Egeru i Gyöngyös stanie się szybsza. Kolej rozwija się również w regionie Debreczyna, w końcu rozpocznie się przebudowa głównego dworca. – Rozwija się transport podmiejski wokół stolicy regionu, elektryfikacja w kierunku Balmazújváros wkrótce zostanie w pełni ukończona, ale badamy również możliwości nowoczesnego tramwaju i pociągu na południe i północ. Główna linia między Debreczynem a Nyíregyházą zostanie odnowiona, pociągi będą mogły tam również jeździć z prędkością 160 km/h – podaje rząd.

Na Nizinie Południowej rozpoczyna się kompleksowa modernizacja głównej linii Budapeszt – Szeged. Dzięki inwestycji czas podróży połączenia dalekobieżnego Budapeszt – Szeged skróci się o piętnaście minut, prędkość pociągów osiągnie 160 km/h, a konkurencyjność Niziny Południowej w transporcie pasażerskim i towarowym znacznie wzrośnie. Przebudowa odcinka między Nagykátą a Újszász usprawni dojazd do Békéscsaba i Szolnok, a także usprawni ruch podmiejski.

Istotne zmiany rozpoczynają się również w centralnej i południowej części Zadunaju. Dostęp do obu brzegów Balatonu zostanie przyspieszony dzięki przebudowie odcinka między Székesfehérvárem a Lepsény, gdzie powstanie dwutorowa linia o prędkości 160 km/h. Kilka stacji kolejowych wokół jeziora zostanie odnowionych i będzie dostępnych dla osób niepełnosprawnych. W Székesfehérvárze teren przed stacją zostanie zmodernizowany, aby usprawnić przesiadkę na autobusy. Celem rozwoju linii do Peczu jest zapewnienie połączenia autobusowego między stolicą a Baranyą co godzinę.

Rząd zaznacza, że Plan Rozwoju Kolei Gábora-Barossa nie ogranicza się jedynie do kilku kluczowych linii. Na szczeblu krajowym rozpocznie się odnowa floty kolejowej, poprawa dostępności stacji oraz opracowanie jednolitego cyfrowego systemu informacji pasażerskiej i rozkładów jazdy. Celem jest stworzenie krajowej sieci kolejowej, która będzie również współpracować z autobusami, oferując szybszą, bardziej niezawodną i konkurencyjną alternatywę dla transportu samochodowego, a jednocześnie wzmocni rozwój węgierskiej gospodarki w perspektywie długoterminowej.