UMWP: Zbudujemy PKM Południe w 2 lata. Przetarg jeszcze w tym roku

Budowa PKM Południe to inwestycja planowana od lat 70. ubiegłego wieku. Chodzi o przedłużenie linii 250 (zarządzanej i obsługiwanej przez PKP SKM Trójmiasto) od jej obecnego punktu końcowego (przystanek Gdańsk Śródmieście) w kierunku coraz gęściej zaludnionej południowej części miasta – obecny plan przewiduje doprowadzenie jej do osiedla Kowale. Od końca roku 2024 trwa projektowanie linii.

Finansowanie: FEnIKS to możliwość, nie konieczność

Według opublikowanych w tym roku informacji inwestycja – która dotychczas miała być finansowana ze środków krajowych – będzie ubiegała się o dofinansowanie Unii Europejskiej. Pomorski Urząd Marszałkowski ma złożyć wniosek w konkursie dla działania FEnIKS 5.4 – „Kolej, kolej miejska i bezpieczeństwo na kolei”. Dodatkowa pula środków w tym konkursie została przesunięta z dofinansowania łódzkiego tunelu średnicowego.

Więcej szczegółów ujawnia Rynkowi Kolejowemu kierownik Biura Prasowego w Kancelarii Marszałka Województwa Pomorskiego Wiktoria Krezymon. – W przypadku PKM Południe nie mówimy o prostym zastąpieniu jednego źródła finansowania innym, lecz o przygotowywanym montażu finansowym dużej inwestycji infrastrukturalnej, obejmującym środki krajowe, europejskie oraz samorządowe – mówi nasza rozmówczyni. – Zgodnie z obecnym projektem rządowego programu wieloletniego zakłada się finansowanie inwestycji przede wszystkim z Funduszu Kolejowego (1,5 mld zł), przy jednoczesnym wykorzystaniu środków programu FEnIKS (500 mln zł) oraz wkładu samorządów (ponad 360 mln zł) – wyjaśnia.

Przedstawicielka UMWP wspomina, że możliwość pozyskania środków z FEnIKS „wynika z pojawienia się obecnie oszczędności w tym programie” (chodzi o wspomniany łódzki tunel, który ze względu na kolejne opóźnienie w budowie nie będzie mógł być dofinansowany ze środków unijnych obecnej perspektywy). – PKM Południe, podobnie jak inne projekty ubiegające się o takie wsparcie, będzie jednak podlegać procedurze konkursowej i ocenie przez Centrum Unijnych Projektów Transportowych. Dlatego nie można mówić o przyznaniu czy automatycznym przesunięciu środków unijnych na PKM Południe. Jest to jedynie jedno ze źródeł, z których projekt PKM Południe może skorzystać – zastrzega Krezymon.

Przetarg w tym roku, pociągi od 2030 r.

Obecnie zakładany termin budowy PKM Południe to rok 2029. Czy, według UMWP, kilka kilometrów nowej linii w terenie zurbanizowanym ma szanse zostać wybudowane do tej daty, która jest jednocześnie terminem rozliczenia dofinansowania z programu FenIKS? – Aktualne założenia programu przewidują realizację inwestycji do 2029 r. i do takiego harmonogramu dostosowywane są prowadzone obecnie działania przygotowawcze projektu PKM Południe. Jak przy każdej inwestycji kolejowej tej skali, ostateczny harmonogram realizacji będzie zależał m. in. od zakończenia procesu projektowego i uzyskania wszystkich wymaganych decyzji administracyjnych, zapewnienia finansowania oraz przebiegu przyszłych postępowań przetargowych – odpowiada przedstawicielka UMWP. Zapewnia, że samorząd województwa i spółka PKM prowadzą działania związane z projektem tak, by dotrzymać terminu.

– Przetarg na wykonawcę robót budowlanych planujemy ogłosić jeszcze w tym roku – tak, aby na koniec 2027 r. mieć gotowy zarówno projekt budowlany, pozwolenie na budowę, jak i wyłonionego już w przetargu wykonawcę robót budowlanych. Będzie on miał wówczas 2 lata (2028-2029) na realizację budowy, a pierwsze pociągi będą mogły na nową linię wjechać w 2030 r. – deklaruje przedstawicielka samorządu.

Jaki jest plan na wypadek nieotrzymania dofinansowania dla PKM Południe z programu FEnIKS (np. trafienia wniosku na listę rezerwową)? – Przypominamy, że środki FEnIKS są jednym z elementów planowanego montażu finansowego PKM Południe, a ich uzyskanie będzie wymagało przejścia procedury konkursowej. Projekt programu wieloletniego przewiduje jednocześnie mechanizm zabezpieczający realizację inwestycji również w przypadku nieuzyskania pełnej zakładanej kwoty dofinansowania europejskiego. Szczegółowe decyzje dotyczące ewentualnej korekty struktury finansowania będą podejmowane po rozstrzygnięciu naboru – odpowiada rozmówczyni RK.

Malepszak: „Projekt nr 1 w Polsce”

Na razie trwa przygotowywanie projektu budowlanego PKM Południe. Dokument, wraz ze wszystkimi niezbędnymi do rozpoczęcia realizacji inwestycji decyzjami administracyjnymi, ma być gotowy do końca przyszłego roku. Przypomnijmy, że w marcu 2025 r. inwestycja uzyskała prawomocną decyzję środowiskową. W marcu 2026 r. do Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego złożono zaś wniosek o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej. Inwestor spodziewa się ją uzyskać jeszcze w tym roku. Gdy to nastąpi, możliwe będzie uruchomienie procedur związanych z wywłaszczeniami, wyburzeniami oraz przeprowadzenie wycinki drzew i krzewów na terenie przyszłej inwestycji. UMWP chce, by wykonawca na przełomie 2027 i 2028 r. wszedł na teren już w pełni przygotowany do robót budowlanych.

– W identyczny sposób przygotowywany był pierwszy projekt PKM – wówczas również wszystkie prace przygotowawcze i projekt budowlany wraz z pozwoleniem na budowę zostały przez samorządową spółkę PKM SA zrealizowane wcześniej, dzięki czemu sama budowa 20 km dwutorowej linii kolejowej i 8 przystanków trwała potem tylko 2 lata. W przypadku PKM Południe mówimy tymczasem o 7 km dwutorowej i zelektryfikowanej linii oraz 6 nowych przystankach. I nawet jeśli weźmiemy pod uwagę różnice w terenie i konieczność budowy 2 dużych przystanków podziemnych oraz ponad 2 km tuneli, to przy dobrym i sprawnym organizacyjnie wykonawcy 2 lata na budowę – po wcześniejszym zakończeniu wszystkich prac przygotowawczych – są jak najbardziej realnym terminem – przekonuje przedstawicielka marszałka.

UMWP podkreśla, że współpraca z rządem w zakresie przygotowania projektu „ma charakter roboczy i konstruktywny”. – PKM Południe jest przedsięwzięciem wymagającym współdziałania administracji rządowej, samorządów (Miasto Gdańsk, gminy Pruszcz Gdański i Kolbudy) oraz podmiotów sektora kolejowego (m. in. PKP SA, PKP PLK i Port Polska) i drogowego (m. in. GDDKiA, ZDW w Gdańsku). Efektem prowadzonych od wielu miesięcy rozmów jest m. in. przygotowanie przez Ministerstwo Infrastruktury projektu programu wieloletniego dla PKM Południe, który ma stworzyć podstawy finansowe do realizacji inwestycji – zaznacza Krezymon. Przytacza słowa wiceministra infrastruktury Piotra Malepszaka, który w ubiegłorocznym wywiadzie radiowym nazwał PKM Południe „projektem nr 1 w Polsce” wśród inwestycji kolejowych, jeśli chodzi o korzystny stosunek nakładów do spodziewanych efektów.