Urząd Transportu Kolejowego, zgodnie z wymogiem ustawowym, powinien do końca lipca przedstawić ministrowi infrastruktury raport na temat stanu rynku kolejowego w Polsce. Poprzedza go ocena stanu bezpieczeństwa ruchu na tym rynku, która została już przekazana MI.
UTK dysponuje wstępnym raportem dotyczącym rynku przewozów kolejowych w Polsce i opartym na danych przesyłanych mu co miesiąc przez firmy kolejowe. Raport końcowy - jak podkreśla prezes UTK, Wiesław Jarosiewcz - może być uzupełniony o pewne analizy porównawcze.
Jak wyglądał w 2007 r. nasz rynek kolejowy? Pod względem udzielonych licencji, należy on do bardziej otwartych w Europie. Liczba licencji na przewóz osób, przewóz rzeczy i udostępnianie pojazdów trakcyjnych pozostaje od trzech ostatnich lat na zbliżonym poziomie.
W 2007 r. licencjami na przewóz ładunków i pasażerów dysponowało 111 spółek z grupy PKP i spoza niej.
Otwartość tę potwierdza, cytowany w raporcie, tzw. indeks stopnia liberalizacji. Jest on opracowywany na zlecenie Deutsche Bahn przez IBM Global Business Service oraz prof. Christiana Kirchnera z Uniwersytetu Humboldta w Berlinie i traktowany jako miarodajny przez Komisję Europejską. Składają się na niego dwa elementy: indeks LEX odzwierciedlający poziom wprowadzenia do prawa krajowego kolejowych dyrektyw UE oraz indeks ACCESS określający faktyczne bariery dla prowadzenia działalności przewozowej na danym rynku. Polska w ubiegłym roku w rankingu tym uplasowała się wśród krajów Unii na wysokiej siódmej pozycji, wyprzedzając inne kraje naszego regionu - Czechy, Słowację, Estonię, Litwę i Węgry.
Przewozy ładunków. W 2007 r. przewoźnicy rzeczy, prywatni i działający w ramach grupy PKP, przewieźli 293,5 mln t ładunków i wykonali pracę przewozową 53 816,1 mln tonokilometrów. W stosunku do roku poprzedniego masa przewiezionych ładunków wzrosła zaledwie o 1,1% a praca przewozowa o 1%. Udział spółek PKP w wolumenie przewożonych ładunków wynosił 52,1%, przy czym przewiozły one o 3,3 mln t mniej niż w roku 2006.
Udział potentata PKP Cargo pod względem wolumenu przewozów, spadł z 64,5% w 2003 r. do 49,2% w roku 2007. W tym samym czasie przewoźnicy spoza grupy PKP zwiększyli swe udziały w rynku. Największe wzrosty odnotowały przedsiębiorstwa z grupy CTL i PCC oraz spółki: Lotos Kolej, KP Kotlarnia, Pol-Miedź Trans.
W 2007 roku przewieziono w Polsce 278,05 mln pasażerów, o 5,95% więcej niż w roku poprzednim, ale o 1,5% mniej niż w 2003 r. i znacznie mniej niż we wcześniejszych "tłustych" latach. Jako plus raport podkreśla fakt, że w 2007 r. utrzymała się, odnotowana już w 2006 r., drobna tendencja wzrostowa.
Ogółem w 2007 r. wykonano pracę przewozową równą 19,473 mln pasażerokilometrów (wzrost o 6,4%). Główni gracze na tym rynku to przede wszystkim spółki PKP: Przewozy Regionalne, Intercity, SKM Trójmiasto, a także Warszawska Kolej Dojazdowa, Koleje Mazowieckie, SKM Warszawa.