Od historycznego zabytku do centrum kultury, biznesu i technologii wodorowych. Wokół idei ratowania i rewitalizacji Parowozowni Gniezno angażują się przedstawiciele parlamentu, rządu, samorządu, nauki i biznesu.
18 listopada 2026 roku w Sejmie Rzeczypospolitej Polskiej odbył się wernisaż wystawy „Od pary do wodoru – strategia transformacji od historycznego zabytku do centrum innowacji”, poświęconej przyszłości Parowozowni Gniezno – jednego z najważniejszych obiektów kolejowego dziedzictwa przemysłowego w Polsce.
Wydarzenie zostało objęte Honorowym Patronatem Marszałka Sejmu RP Włodzimierza Czarzastego. W wernisażu uczestniczyli przedstawiciele parlamentu, administracji rządowej, samorządu, środowiska naukowego, organizacji społecznych i biznesu. Wśród gości znaleźli się m.in. Marek Siwiec, szef Kancelarii Sejmu reprezentujący Marszałka Sejmu, Paulina Hennig-Kloska, minister klimatu i środowiska, posłowie Tadeusz Tomaszewski i Barbara Oliwiecka, Michał Powałowski, prezydent Gniezna, oraz prof. Stefania Środa-Murawska z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.
Wernisaż poprowadziła Ewa Pilarska-Banaszak, prezes Stowarzyszenia HALO!.
Projekt, który łączy ponad podziałami
Wysoka ranga wydarzenia i obecność przedstawicieli różnych środowisk politycznych oraz instytucjonalnych pokazały, że przyszłość Parowozowni Gniezno może stać się wspólną sprawą ponad podziałami. W wydarzenie zaangażowali się reprezentanci różnych ugrupowań parlamentarnych, administracji rządowej, samorządu i świata nauki. Głos zabrali m.in. Marek Siwiec, Paulina Hennig-Kloska, prof. Stefania Środa-Murawska i Michał Powałowski. Wystąpienia i obecność parlamentarzystów, przedstawicieli rządu oraz władz miasta podkreśliły, że nie chodzi wyłącznie o ratowanie zabytkowego obiektu, ale o stworzenie miejsca o znaczeniu dla całego regionu i kraju.
To ważny sygnał, że ochrona dziedzictwa narodowego, odpowiedzialne wykorzystanie historycznej infrastruktury i tworzenie nowych impulsów rozwojowych mogą być wspólnym celem, niezależnie od różnic politycznych. Parowozownia Gniezno ma szansę stać się przykładem takiej współpracy – projektem, wokół którego spotykają się różne środowiska, bo łączy je przekonanie, że wyjątkowe dziedzictwo zasługuje na przyszłość.
Nie tylko zabytek. Miejsce dla przyszłości
Głównym przesłaniem wystawy jest pokazanie, że Parowozownia Gniezno nie musi być wyłącznie świadectwem przemysłowej i kolejowej historii. Może stać się żywym, nowoczesnym kompleksem, który połączy ochronę dziedzictwa z edukacją, kulturą, biznesem i rozwojem innowacyjnych technologii.
Podstawą prezentowanej koncepcji jest raport „Parowozownia Gniezno. Od Pary do Wodoru”, przygotowany we współpracy czterech organizacji reprezentujących różne obszary kompetencji i doświadczeń: Stowarzyszenia HALO!, Wielkopolskiej Izby Gospodarczej, Polskiej Grupy Wodorowej oraz Stowarzyszenia Parowozownia Gniezno.
Każdy z partnerów wniósł do projektu inną perspektywę: społeczną i regionalną, gospodarczą, technologiczną oraz związaną z ochroną zabytków. Dzięki temu powstała propozycja, która traktuje rewitalizację Parowozowni nie tylko jako zadanie konserwatorskie, ale jako długofalowy projekt rozwojowy dla Gniezna, Wielkopolski i całego kraju.
Wizualizacje przyszłego zagospodarowania kompleksu przygotowała Magdalena Pogodzińska, architektka związana z Gnieznem, która poświęciła Parowozowni swoją pracę magisterską.
Cztery filary nowej Parowozowni
Przedstawiona koncepcja zakłada rozwój kompleksu w oparciu o cztery uzupełniające się funkcje:
- Narodowe Muzeum Kolejnictwa „Od Pary do Wodoru” – miejsce prezentacji historii kolei, jej dziedzictwa technicznego oraz kierunków rozwoju transportu;
- Stacja Kultura – przestrzeń dla wydarzeń artystycznych, edukacyjnych i społecznych;
- Centrum Transferu Technologii Wodorowych – ośrodek współpracy nauki, biznesu i przemysłu w obszarze nowoczesnych technologii energetycznych;
- Centrum Biznesowo-Eventowe – przestrzeń spotkań, konferencji, inicjatyw gospodarczych i wydarzeń.
Tak pomyślana Parowozownia mogłaby połączyć funkcję muzealną z aktywnym wykorzystaniem gospodarczym i społecznym. Jej historyczna infrastruktura stałaby się atutem i punktem wyjścia do tworzenia nowych przedsięwzięć.
Potrzebne są decyzje i współpraca
Realizacja tej wizji wymaga pilnych działań zabezpieczających zabytkową substancję obiektu, a następnie wypracowania odpowiedniego modelu prawnego, organizacyjnego i finansowego. Kluczowe znaczenie ma współpraca instytucji państwowych, właściciela nieruchomości, samorządu, środowiska naukowego, przedsiębiorców i organizacji społecznych.
Ważnym wątkiem obecnym podczas wernisażu była również kwestia rozwiązań prawnych, które mogłyby ułatwić przekazywanie niewykorzystywanych nieruchomości kolejowych na cele publiczne. Posłanka Barbara Oliwiecka zwróciła uwagę na potrzebę zmian legislacyjnych w tym obszarze. To zagadnienie ma istotne znaczenie dla przyszłości Parowozowni Gniezno, ponieważ nowe rozwiązania prawne mogłyby otworzyć dodatkowe możliwości publicznego zagospodarowania obiektu.
Przyszłość Parowozowni jest więc nie tylko kwestią lokalną. To przykład szerszego wyzwania: jak skutecznie chronić zabytki przemysłowe i kolejowe, a jednocześnie nadawać im nowe funkcje odpowiadające na potrzeby współczesnego społeczeństwa i gospodarki.
Dziedzictwo jako fundament przyszłości
Wystawa w Sejmie była zaproszeniem do rozmowy o przyszłości Parowozowni Gniezno i o odpowiedzialności za dziedzictwo, które należy do kolejnych pokoleń. Jej przesłanie można zawrzeć w jednym zdaniu:
Nie traktujmy dziedzictwa narodowego wyłącznie jako pamiątki po minionych czasach. Uczyńmy z niego fundament przyszłości.
Organizatorzy podkreślają, że przedstawiona koncepcja jest punktem wyjścia do dalszych rozmów i wspólnych działań. Celem jest nie tylko uratowanie wyjątkowego zabytku, lecz także stworzenie miejsca, które będzie służyć mieszkańcom, rozwijać lokalną gospodarkę i wpisywać Gniezno w debatę o nowoczesnym, odpowiedzialnym wykorzystaniu dziedzictwa.
Organizatorzy wystawy: Stowarzyszenie HALO!, Wielkopolska Izba Gospodarcza, Polska Grupa Wodorowa oraz Stowarzyszenie Parowozownia Gniezno.