Muzeum Kolei Hidżaskiej w Damaszku. Świadek epoki pary i historii Bliskiego Wschodu

Kolej Hidżaska była ambitnym projektem budowy wąskotorowej linii kolejowej łączącej Damaszek z Medyną (dzisiejsza Arabia Saudyjska). Jej budowa rozpoczęła się na początku XX wieku i trwała przez osiem lat (1900-1908). Kolej miała skrócić tradycyjną, długą podróż pielgrzymów do świętych miast islamu – przede wszystkim do Medyny, a pierwotnie planowano także dotarcie aż do Mekki. Była to część polityki sułtana Abdülhamida II – zarówno w wymiarze religijnym, jak i strategicznym: koleją łatwiej było przewozić pielgrzymów, zacieśniać więzi w obrębie Imperium Osmańskiego i skuteczniej nadzorować odległe prowincje.

Funkcjonowanie damasceńsko-medyńskiej linii kolejowej było finansowane – w dużej mierze – z darowizn muzułmanów z całego świata. Po zakończeniu budowy linia funkcjonowała jako nowoczesny system transportowy, który w swych czasach był technicznym i logistycznym wyzwaniem. W czasie I wojny światowej linia stała się areną konfliktów – celem ataków powstańców arabskich wspieranych przez aliantów, jako że służyła celom wojskowym Imperium Osmańskiego. Ostatecznie większość tras została zniszczona lub zapomniana po upadku imperium.


Budynek muzeum w Damaszku to dawny dworzec Kolei Hidżaskiej, wzniesiony w stylu łączącym europejską architekturę kolejową z elementami osmańskimi. Monumentalna fasada, duże okna i wysoki zegar dworcowy do dziś przypominają czasy, gdy miejsce to tętniło życiem podróżnych, pielgrzymów i kolejarzy. Już na dziedzińcu muzeum można zobaczyć oryginalne parowozy i wagony, które obsługiwały trasę Damaszek – Medyna. Ich masywna konstrukcja i dekoracyjne detale przyciągają uwagę zarówno miłośników kolei, jak i osób zainteresowanych historią techniki.

Zwiedzający muzeum mogą zobaczyć: historyczne lokomotywy parowe i wagony pasażerskie, stare mapy, plany techniczne i rozkłady jazdy, fotografie dokumentujące budowę linii i życie kolejarzy, narzędzia oraz urządzenia sygnalizacyjne, czy elementy wyposażenia dworcowego, których nie skradziono w czasie wojny domowej. Ekspozycja ukazuje kolej nie tylko jako środek transportu, ale także jako narzędzie przemian społecznych i kulturowych na Bliskim Wschodzie. Szczególne miejsce w muzeum zajmuje temat pielgrzymek do Medyny i Mekki. Dzięki kolei podróż, która wcześniej trwała tygodniami i wiązała się z dużym ryzykiem, stała się znacznie krótsza i bezpieczniejsza. Jednocześnie muzeum przypomina, że linia kolejowa miała również znaczenie strategiczne i wojskowe, co sprawiło, że stała się – podczas I wojny światowej – celem ataków powstańców arabskich, wspieranych przez aliantów.


Muzeum Kolei Hidżaskiej w Damaszku jest nie tylko atrakcją turystyczną, ale także ważnym miejscem edukacyjnym. Przypomina o wspólnym dziedzictwie krajów Bliskiego Wschodu oraz o czasach, gdy kolej była symbolem postępu i jedności świata muzułmańskiego. Łączy w sobie historię techniki, religii i polityki, pokazując, jak jedna linia kolejowa potrafiła zmienić oblicze całego regionu – kiedyś spokojnego, dziś zwaśnionego.