Wałbrzych z nową stacją wodoru - taniej od diesla nie będzie

Pod koniec lipca Orlen uruchomił w Wałbrzychu ogólnodostępną, całodobową stację tankowania wodoru. To dopiero trzecia tego typu instalacja w Polsce należąca do Orlenu – po Poznaniu i Katowicach – i pierwsza w regionie Dolnego Śląska. Stacja przy ul. Piotra Wysockiego 43 powstała przede wszystkim z myślą o obsłudze 20 miejskich autobusów wodorowych, ale mogą z niej korzystać również kierowcy samochodów osobowych i dostawczych.

Cena i możliwości stacji

Wałbrzyska stacja została zaprojektowana w formule EPC przez konsorcjum ZBM S.A. i portugalską firmę PRF – Gás, Tecnologia e Construção, SA. Instalacja dysponuje dwoma dystrybutorami o ciśnieniu 350 bar, przeznaczonymi dla autobusów i pojazdów ciężkich, oraz jednym dystrybutorem 700 bar dla samochodów osobowych. Na miejscu można zmagazynować ponad 2 t wodoru, a dodatkowe cztery stanowiska dla naczep pozwalają buforować nawet 2700 kg. Obiekt został sprawdzony i certyfikowany przez Urząd Dozoru Technicznego.

Według danych Orlenu codziennie tankowanych jest średnio 15 z 20 miejskich autobusów MZUK oraz kilkadziesiąt samochodów osobowych. Sama stacja została przystosowana do pracy w trybie całodobowym, z możliwością równoczesnej obsługi pojazdów transportu publicznego i prywatnych kierowców.

Największe emocje budzi cena paliwa. Zgodnie z podpisaną umową między MZUK Wałbrzych a Orlenem przez najbliższe trzy lata obowiązuje stawka 69 zł/kg brutto. Kontrakt obejmuje dostawę około 202 tys. kg wodoru, z możliwością zwiększenia wolumenu. To niżej niż w poprzednich, unieważnionych przetargach – jeszcze na początku 2025 r. jedyna oferta Orlenu opiewała na 77 zł/kg, a lokalne media podawały nieoficjalnie kwoty sięgające 90 zł netto.

Mimo obniżki wodór pozostaje paliwem drogim. Samochody osobowe napędzane ogniwami paliwowymi zużywają przeciętnie od 0,8 do 1 kg na 100 km. W przypadku Toyoty Mirai przykładowo oznacza to dziś koszt 55-61 zł za taki dystans, a w Hyundaiu Nexo nawet 66 zł. To około dwa razy więcej niż w przypadku aut spalinowych. Jeszcze większe koszty generuje transport publiczny: Solaris Urbino 12 hydrogen, czyli typowy autobus 12-metrowy, spala 8,5–10 kg wodoru na 100 km. To przekłada się na 585–690 zł kosztów paliwa przy obecnej stawce.

Autobusy i finansowanie

Warto wspomnieć, że Wałbrzych należy do grona polskich pionierów transportu wodorowego. W 2023 r. miasto zamówiło 20 Solarisów Urbino 12 hydrogen z opcją na kolejne 25 pojazdów. Do połowy 2025 r. wszystkie autobusy zostały dostarczone i obsługują linie miejskie. Wartość inwestycji wyniosła ok. 80 mln zł, z czego 58 mln zł pokryła dotacja z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, a kolejne 7 mln zł – preferencyjna pożyczka z tego samego źródła. Obecnie trwa również postępowanie na kolejnych 14 pojazdów.

Początkowo autobusy tankowano z mobilnych cystern, co przy większej flocie okazało się uciążliwe i kosztowne. Budowa stacji była więc naturalnym krokiem – zarówno logistycznym, jak i symbolicznym. Wałbrzych stał się jednym z pierwszych polskich miast z własną infrastrukturą dla wodoru, a lokalna flota uchodzi dziś za największą w kraju.

Polska sieć i perspektywy

Stacja w Wałbrzychu jest elementem programu „Orlen for clean mobility – rozwój infrastruktury tankowania wodoru w Polsce”, współfinansowanego przez NFOŚiGW oraz unijny instrument CEF. Dzięki temu powstały już wcześniej dwie stacje: w Poznaniu (uruchomiona w czerwcu 2024 r.) i w Katowicach (grudzień 2024 r.). Poznańska obsługuje flotę 25 autobusów wodorowych, które w ramach 15-letniej umowy mają zużyć 1,8 mln kg paliwa i ograniczyć emisję CO₂ o 21 tys. ton. Katowicka dysponuje wydajnością ok. 630 kg wodoru dziennie i jest przystosowana zarówno dla autobusów, jak i samochodów osobowych oraz dostawczych.

Według strategii Orlen do 2035 r. koncern zamierza produkować 12 tys. ton wodoru rocznie wyłącznie na potrzeby transportu, a całkowite zapotrzebowanie Grupy ma wynieść 350 tys. ton. W planach jest budowa instalacji elektrolizerów o mocy ok. 0,9 GW, co pozwoli produkować tzw. zielony wodór.

Na tle rosnącej floty autobusów, samochody osobowe z napędem wodorowym pozostają w Polsce marginesem. Według danych branżowych w 2023 r. zarejestrowanych było zaledwie 218 aut FCEV. Globalny lider, Solaris, sprzedał w 2024 r. ok. 200 autobusów wodorowych, ale to dane dotyczące całego rynku europejskiego, a nie wyłącznie Polski.

Wodorowe kontra elektryczne

Otwarcie stacji w Wałbrzychu to ważny krok w budowie krajowej infrastruktury wodorowej. Miasto zyskało zaplecze dla własnej floty 20 autobusów, a Orlen – trzecią w Polsce lokalizację z ogólnodostępnym wodorem. Problemem wciąż pozostaje jednak cena – 69 zł za kilogram sprawia, że koszty eksploatacji są znacznie wyższe niż w przypadku paliw tradycyjnych. Koncern liczy, że dzięki rozwojowi elektrolizy i zwiększeniu skali produkcji ceny spadną, ale na razie wodór pozostaje rozwiązaniem kosztownym, choć dynamicznie wspieranym przez fundusze publiczne.

Dyskusja o sensie napędów wodorowych nieustannie wraca. Zwolennicy podkreślają, że wodór tankuje się w kilka minut, a zasięgi autobusów czy samochodów osobowych są porównywalne z pojazdami spalinowymi. To daje przewagę w transporcie dalekobieżnym i ciężkim, gdzie klasyczne baterie bywają zbyt ciężkie lub wymagają zbyt długiego ładowania.

Krytycy zwracają jednak uwagę na niską sprawność całego łańcucha energetycznego – od produkcji wodoru, przez jego sprężanie i transport, aż po konwersję w ogniwie paliwowym. W rezultacie zużycie energii pierwotnej jest kilkukrotnie wyższe niż w przypadku bezpośredniego ładowania baterii. Przy obecnych cenach wodoru i kosztach utrzymania infrastruktury wodór w transporcie osobowym wydaje się dziś rozwiązaniem niszowym.

To dlatego eksperci coraz częściej mówią, że technologia ta ma największy sens w transporcie publicznym i ciężkim – w autobusach, ciężarówkach czy pociągach – gdzie kluczowe są zasięg, szybkość tankowania i możliwość pracy w trudnych warunkach. W segmencie samochodów osobowych wodór prawdopodobnie długo jeszcze pozostanie ciekawostką, dopóki nie uda się znacząco obniżyć kosztów produkcji i zwiększyć dostępności stacji.