Lekki S-Bahn na torach tramwajowych

W Polsce sieci tramwajowe oddzielone są od kolei w zasadzie całkowicie. Nie używa się żadnych łącznic pozwalających na przejazd pojazdu jednego standardu na sieć drugiego typu, mimo że tory najczęściej nie różnią się rozstawem. Inaczej skonstruowany jest tabor przeznaczony do obsługi ruchu ulicznego, inaczej – do jazdy po wydzielonych torowiskach kolejowych, zaś liczne różnice prawne skutecznie konserwują ten stan. Tymczasem istnieją systemy, w których podział na tramwaje i „klasyczną” kolej nie jest wyraźny. Jednym z nich jest 13-kilometrowa szwajcarska linia lekkiej kolei Forchbahn łącząca miasteczka Esslingen i Forch ze stolicą aglomeracji – Zurychem.

Wąskotorowa, jak tramwaj

Podmiejska trasa włączona jest do systemu zuryskiej S-Bahn (nosi numer S18), ale ma inny niż normalnotorowa reszta sieci rozstaw szyn – 1000 mm. Dodatkowo Forchbahn nie styka się w żadnym punkcie z którąkolwiek inną linią kolei miejskiej. Kursującymi na trasie S18 pociągami można jednak dojechać do węzłowej stacji kolejowej Stadelhofen, gdzie spotyka się osiem linii S-Bahn. Linia z Esslingen nie kończy się bowiem kozłem oporowym, a łącznikiem z miejską siecią tramwajową.

Dwie linie tramwajowe i kolej

Na przystanku Zürich Rehalp czteroczłonowe lekkie pociągi Stadler Tango wyjeżdżają więc z trasy kolejowej i włączają się do normalnego ruchu miejskiego. Zmienia się też napięcie w sieci elektrycznej – z 1200 na 600 V. W ramach sieci tramwajowej pociągi przejeżdżają sześć przystanków (3 km), ale zatrzymują się tylko na połowie z nich. Choć S18 kursuje nawet co kwadrans i dzieli torowisko z dwiema liniami miejskimi, rozkład jazdy ułożony jest tak, by tramwaje nie blokowały przyspieszonych kursów S-Bahn. Dzięki wspólnej taryfie biletowej ci, którzy podróżują na odcinku wspólnym, mogą bez dopłat i komplikacji skorzystać z tego środka transportu, który przyjedzie pierwszy.

Na stacjach Forchbahn i na wspólnych przystankach rozkład jazdy prezentowany jest w formacie znanym z komunikacji miejskiej, ale kursy S18 wpisane są też do grafiku kolejowego na dworcu Stadelhofen. Na pętli tramwajowej zlokalizowanej bezpośrednio przy wyjściu ze stacji wyjątkowa linia korzysta z własnych stanowisk odjazdowych, na których zamontowane są wyświetlacze pokazujące najbliższe odjazdy. Można je sprawdzić także w budynku stacyjnym na ekranach zawierających godziny zbliżających się kursów wszystkich linii S-Bahn.

Pociąg z kierunkowskazami czy tramwaj z pierwszą klasą?

Inaczej niż tramwaje, a tak samo jak pozostałe linie kolejowe, pociągi kursujące na Forchbahn prowadzą pierwszą klasę. Komfort, jaki oferują siedzenia w „jedynce“, odbiega od standardów komunikacji miejskiej. Kolejowy jest także sposób prowadzenia ruchu i sygnalizacja na oddzielnym fragmencie trasy. Sam tabor natomiast wyposażony jest w elementy niezbędne do kursowania po mieście, jak np. kierunkowskazy.

Szwajcarska linia to przykład rozwiązania, które pozwala przybliżać kolej do ostatecznego celu podróży. Choć nie jest to układ, który można powielić na większości tras kolei miejskiej, sprawdza się na linii z infrastrukturą o lekkim charakterze, z częstymi, ale stosunkowo mało obłożonymi kursami.