Kongres Czystego Powietrza. Do walki ze smogiem potrzebne wsparcie finansowe

W Warszawie trwa dzisiaj (14 marca) I Kongres Czystego Powietrza, zorganizowany przez Samorząd Województwa Mazowieckiego oraz ZDG TOR. Na spotkaniu, w którym bierze udział ponad 200 samorządowców, dużo uwagi poświecono walce ze smogiem. – Polska jest niechlubnym liderem pod względem złej jakości powietrza. To wyzwanie, efekt wieloletnich zaniedbań i gospodarki opartej na węglu oraz paliwach tradycyjnych. Nie jest tak, że samorządy sobie z tym same poradzą – wskazał podczas briefingu Adam Struzik, marszałek województwa mazowieckiego. – Jesteśmy żywotnie zainteresowani rozwiązaniem problemu smogu. Musi to jednak być działanie interdyscyplinarne, przy współpracy z rządem i parlamentem – mówił Struzik.

Jak wskazywał marszałek Struzik, problem z przekroczeniem wskaźników występuje w całym województwie. Złe powietrze bierze się nie tylko ze źródeł komunalno-bytowych, ale także transportu. – Przekraczamy średnią europejską w zakresie liczby aut. Spora część pojazdów to coś, co nie zasługuje na miano samochodu. Co roku wjeżdża do Polski milion aut, które na Zachodzie nie mogłoby zostać już zarejestrowane. Potrzeba narzędzi do walki z tym zjawiskiem – miasta potrzebują bardziej kija niż marchewki – twierdził Adrian Furgalski, wiceprezes ZDG TOR.

Województwo mazowieckie przyjęło w zeszłym roku uchwałę antysmogową. – W ciągu najbliższej dekady powinniśmy dojść do poziomu porównywalnych regionów Europy. To będzie wymagało pracy nas wszystkich. Musimy trafić do świadomości ludzi – podkreślał Struzik. Punktem wyjścia do przyjęcia uchwały były przekroczenia norm emisji cząstek PM10, PM2,5 oraz Benzo(a)pirenu. Na terenie województwa znajduje się wciąż ok. 500 tys. pieców opalanych paliwami stałymi, a ogrzewanie odpowiada za 60-80% zanieczyszczeń w regionie. – Smog nie występuje tylko w dużych miastach. Tam do źródeł komunalno-bytowych dochodzą po prostu zanieczyszczenia komunikacyjne – zauważał Marcin Podgórski, dyrektor Departamentu Gospodarki Odpadami, Emisji i Pozwoleń Zintegrowanych w Urzędzie Marszałkowskim. Jak wskazywał, uchwała blokuje możliwość powstawania nowych źródeł emisji. Do 2023 r. mają zostać usunięte urządzenia grzewcze pozaklasowe, a do 2028 r. urządzenia klasy 3 i 4.

– Uchwała nie rozwiąże problemów. Potrzebujemy aktów prawnych, w tym normy paliwowej – powiedział Adam Struzik. Wskazał, że ważne jest, by utrzymać środki z polityki spójności w nowej perspektywie unijnej.

Z przesłaniem tym zgodzili się samorządowcy lokalne. – Bez pieniędzy nie można wiele osiągnąć. Brakuje koordynacji działań, powinien odpowiadać za to rząd. Przykładowo w miastach średniej wielkości, aby rozwijać sieci ciepłownicze możemy korzystać tylko ze środków zwrotowych (kredyty, pożyczki). Samorządy potrzebują dofinansowania do walki o lepsze powietrze – podkreślał Krzysztof Kosiński, prezydent miasta Ciechanów.

Podobnie na sprawę patrzą mniejsze samorządy. – Do 2017 r. udało nam się ograniczyć emisję o 16%. Potrzebujemy wsparcia systemowego – mówiła Beata Szczepankowska, burmistrz miasta i gminy Chorzele, pomimo sukcesów, jakie samorząd odniósł w walce o lepsze powietrze. Działania gminy to m.in. termomodernizacja ponad tysiąca budynków, montaż 180 kolektorów słonecznych, modernizacja oświetlenia, dociągnięcie gazu ziemnego, uruchomienie transportu publicznego. Gmina wydała też decyzje o warunkach zabudowy dla 11 farm fotowoltaicznych.

W kontekście działań miast ciekawie brzmi inicjatywa „Oddech dla miasta”, łącząca samorządy i organizacje społeczne. Jej celem jest m.in. wypracowanie modelu strefy czystego powietrza.