Jak działają Autobusowe Linie Dowozowe Kolei Małopolskich

ALD składa się obecnie (marzec 2023 r.) z sieci 22 linii autobusowych łączących małopolskie miasta, miasteczka i wioski. Długość siatki Autobusowych Linii Dowozowych wynosi aktualnie 1001 kilometrów, z wojewódzkich połączeń autobusowych mogą skorzystać mieszkańcy już 72 gmin na terenie województwa małopolskiego. Autobusy ALD zatrzymują się na ponad 1000 przystankach w województwie. Jeszcze na początku 2022 roku siatka była o ponad 2/3 mniejsza, więc rozwój połączeń ALD odbywa się w niezwykle dynamicznym tempie.
Autobusowe Linie Dowozowe mają, zgodnie z oczekiwaniami organizatora, dwa główne zadania. Po pierwsze: zapewnić dostęp do wojewódzkiej sieci kolejowej mieszkańcom miejscowości nieobsługiwanych przez transport kolejowy. Przykładowo mieszkaniec miasta Dobczyce, leżącego na południe od Krakowa, może skorzystać z połączenia ALD do Wieliczki, gdzie może się wygodnie przesiąść na pociąg i dojedzie do samego centrum Krakowa. Odjazdy ALD z Dobczyc odbywają się w atrakcyjnym interwale co 30-60 minut. Co więcej, takie połączenie z przesiadką w Wieliczce jest szybsze niż bezpośredni przejazd busem do Krakowa, dzięki bezkonkurencyjnemu czasowi przejazdu, który oferuje pociąg z Wieliczki do Krakowa – pociąg po prostu nie stoi w korkach. W podobny sposób ALD dowozi pasażerów do stacji kolejowych w Podłężu, Krzeszowicach, Bochni, Brzesku Okocim, Bogumiłowicach, Tarnowie i Zatorze.
Drugie zadanie ALD to zapewnienie obsługi komunikacyjnej tam, gdzie nie ma odpowiedniej oferty ze strony drogowych przewoźników komercyjnych, w celu przeciwdziałania tzw. wykluczeniu komunikacyjnemu. Nie chcemy stanowić konkurencji dla komercyjnych przewozów, a bardziej uzupełnić je tam, gdzie obecna oferta komunikacyjna jest niezadowalająca. Dlatego podjęliśmy się obsługi takich tras, jak na przykład: Myślenice – Kraków, Olkusz – Kraków, Tarnów – Nowy Sącz lub Nowy Sącz – Nowy Targ. Przewozy komercyjne na tych trasach przed wejściem Kolei Małopolskich nie były w stanie zaspokoić potrzeb mieszkańców.

Nie tylko dla kolei

Około 30% pasażerów ALD korzysta z przesiadek, pozostali podróżują pomiędzy miejscowościami w ramach danej linii. To nic dziwnego, bo linie zapewniają mnóstwo istotnych połączeń międzypowiatowych. Te 30% pasażerów zasilających wojewódzki system kolejowy to ogromna wartość dodana, zwiększająca atrakcyjność i efektywność przewozów kolejowych.

W 2022 roku nastąpiła duża zmiana w zakresie sposobu obsługi połączeń ALD – i udało się osiągnąć kolejny krok milowy w budowaniu Kolei Małopolskich jako przewoźnika multimodalnego. Przez lata połączenia ALD były obsługiwane wyłącznie z wykorzystaniem wynajętych pojazdów i kierowców od podwykonawców. W lutym 2022 roku Koleje Małopolskie wprowadziły do ruchu pierwsze dwa własne autobusy. To fabrycznie nowe autobusy Iveco Crossway Low Entry 12 m. W marcu 2023 roku flota własna Kolei Małopolskich liczy już 10 autobusów, które prowadzi zespół ponad 15 własnych kierowców. Do obsługi Autobusowych Linii Dowozowych wykorzystywanych jest łącznie 40 pojazdów, z tego około 30 pojazdów zapewnia pięć lokalnych firm z różnych części Małopolski.

Średni wiek floty wykorzystywanej w ramach ALD to sześć lat. 70% floty ALD to pojazdy niskowejściowe, dostępne dla osób na wózku lub z wózkiem dziecięcym. Choć niektórym ALD kojarzyły się do niedawna głównie z busami, to obecnie już 45% pojazdów wykorzystywanych na liniach ALD to duże autobusy. Wszystkie pojazdy spełniają normy emisji spalin Euro 5 lub Euro 6 i są klimatyzowane.

Co już się udało, i co jest jeszcze w planach?

Przez cały rok 2022 przewieźliśmy w ramach Autobusowych Linii Dowozowych 753 617 pasażerów – to rekordowy wynik w ramach dotychczasowej autobusowej działalności Kolei Małopolskich. W 2023 roku planujemy przewieźć autobusami około dwóch milionów pasażerów. Będzie to oznaczać, że mniej więcej 1/4 pasażerów Kolei Małopolskich będą stanowić pasażerowie Autobusowych Linii Dowozowych.
Od września 2022 roku pasażerowie ALD mogą kupować bilety również za pomocą nowoczesnych narzędzi elektronicznych – bilety są dostępne w ramach wojewódzkiego systemu Małopolska Karta Aglomeracyjna (MKA), w biletomatach oraz w aplikacji mobilnej iMKA. Rozkłady ALD można obecnie znaleźć we wszystkich najbardziej popularnych aplikacjach do planowania podróży, m.in. Google Maps, Jakdojade oraz e-podróżnik. Dzięki systemowi i aplikacji KiedyPrzyjedzie można korzystać z rozkładu jazdy w czasie rzeczywistym, który uwzględnia aktualną sytuację na drodze.
W związku ze zwiększającą się liczbą własnych pojazdów stoimy przed kwestią zorganizowania autobusowej bazy z prawdziwego zdarzenia. Rozbudowujemy również niedawno stworzoną dyspozyturę autobusową. Największym wyzwaniem i jednocześnie barierą rozwoju jest obecnie brak jednego biletu na autobus i pociąg. Wymagania formalne i różnice w ulgach ustawowych pod tym kątem zdecydowanie nie ułatwiają nam zadania; z tego powodu w pociągach i autobusach stosujemy odrębne taryfy biletowe. Mamy jednak nadzieję, że w najbliższych miesiącach uda nam się z tym problemem uporać oraz jednocześnie jeszcze bardziej rozszerzyć sprzedaż za pomocą kanałów elektronicznych. Co więcej, jest też szansa na uruchomienie jednego biletu z komunikacją miejską w Krakowie i komunikacjami gminnymi w niektórych gminach.

Czy „kolejowe” autobusy sprawdzają się? Właśnie dzięki nim i dzięki umiejętnemu wykorzystaniu dostępnych funduszy przez samorząd województwa, m.in. z FRPA, udało się stworzyć autobusowo-kolejową siatkę wzorem transportowo najbardziej rozwiniętych krajów, która już teraz pokrywa około 70% gmin województwa małopolskiego.

Zachęcamy do prenumeraty!

Peter Jančovič
Autor jest pełnomocnikiem zarządu Kolei Małopolskich, odpowiedzialnym za sprawy związane z rozwojem spółki oraz za działalność w zakresie przewozów autobusowych. Wcześniej zawodowo związany z transportem kolejowym i autobusowym w Polsce, Czechach i na Słowacji, m.in. jako dyrektor polskiego oddziału Leo Express oraz menadżer ds. sprzedaży w RegioJet.