NUMER 07/2018
NUMER 07/2018
JUŻ W SPRZEDAŻY
Temat numeru:
Koleje Regionalne
szukaj
Śledź nas:

Kolej wąskotorowa w służbie wojsku w Helu

| Dominik Wójcik, Rynek Kolejowy 27.07.2014 0

Kolej wąskotorowa w służbie wojsku w Helu
Fot. Beniamin Wójcik
Większości z nas Hel kojarzy się z plażami Zatoki Puckiej i Morza Bałtyckiego położonymi z trzech stron miasta zlokalizowanego na półwyspie u szczytu kraju. Mało kto wie, że tamtejsze lasy kryją w sobie wspaniałą wąskotorową przeszłość.

Rejon umocniony Hel

Na krańcu półwyspu dawniej mieściła się tylko rybacka wieś, a później miasteczko Hel zlokalizowane najprawdopodobniej w miejscu obecnego portu wojennego. Na podstawie dekretu o Rejonie Umocnionym Hel rozpoczęła się wojskowa karta dziejów Helu. Wraz z budową licznych obiektów militarnych, wybudowano łączącą je kolej wąskotorową o prześwicie 600mm.

– Powstanie wąskotorowej kolejki helskiej w literaturze datuje się na 1934 r., ale twierdzę, że musiała powstać razem z budową portu wojennego, tj. w latach 1927 – 1928, w którego nabrzeża od razu wtopiono torowiska – opowiada Artur Labudda, Kustosz Muzeum Kolei Helskich przy Muzeum Obrony Wybrzeża w Helu.

Kolejka łączyła ze sobą wszystkie obiekty powstałe w ramach Rejonu Umocnionego. Od początku służy transportowi wewnętrznemu stacjonującej tu Marynarki Wojennej RP: kolejką wozi się torpedy, miny, amunicję, aprowizację i wszystko to, co trzeba przemieścić.

Parametry techniczne

Kolej wąskotorowa na półwyspie charakteryzuje się prześwitem 600 mm i długością 19 km torowiska, które podlega dwom zarządcom – Marynarka Wojenna dysponuje 16,5 km torów, zaś Muzeum Kolei Helskich 2,5 km. Historycznie, łączna długość toru na półwyspie wynosiła 37,5 km rozpościerając się od Juraty aż po cypel. Większość wybudowano przed wojną, niemiecki okupant dobudował kolejne 6 km (w tym tor muzeum), po wojnie także nieznacznie kolej przedłużono. Z kolei demontaż sieci rozpoczął się w latach siedemdziesiątych XX w. Łączna długość torowisk wciąż w środowisku jest poddawana licznym dyskusjom tak, jak i sam prześwit:

– Na licznych forach można spotkać tezy o prześwicie 1000mm, ale to nie prawda. Tunele w obiektach ledwo mieszczą obecny tabor (historyczne wagony mają po 5 cm luzu), zaś cementowa konstrukcja budynków nie nosi żadnych śladów przeróbek, co oznacza, że torów o takim prześwicie tu nigdy nie było – ripostuje Kustosz muzeum i dodaje: – Dziś odnajdujemy historyczne odcinki torów o takim właśnie prześwicie.

Likwidacja części szlaków przybierała formę albo demontażu szyn, albo zasypania toru piaskiem, bo uznano, że pozyskany materiał i tak nie będzie potrzebny. Dzięki temu do dziś zachowały się wszystkie podtorza, które od zwykłych leśnych duktów różnią się płaską nawierzchnią oraz przebiegiem prostym bądź po łagodnym łuku. W wielu miejscach widoczne są podkłady. Zasypane w latach 70-ch tory od czasu do czasu wyłaniają się spod leśnej ściółki: – Po ostatnim huraganie Ksawery przewróciło się wiele drzew. Jedno z nich odsłoniło szynę. Rozkopaliśmy piasek, znaleźliśmy drugą szynę, a dalej wykrywaczem metalu ustaliliśmy dalszy bieg ocalałego toru, nanieśliśmy ślad na mapę GPS i zgodnie ze sztuką zasypaliśmy znalezisko piaskiem w oczekiwaniu na lepsze czasy – opowiada Labudda.

Tabor

Przed II Wojną Światową wojsko używało 160 wagonów różnego pochodzenia oraz przeznaczenia i 7 lokomotyw, w tym 2 polskich konstrukcji prof. prof. Ludwika Ebermanna. Tu warto zauważyć, że te ostatnie nabyto pomimo, iż ich cena była dwukrotnie wyższa od ceny lokomotyw niemieckich (łącznie ze 100% cłem!): – Dziś można uznać, że ceny niemieckie były celowo zaniżane, aby uprawdopodobnić zakup, bo wraz z nim szedłby serwis nabytych lokomotyw na terenie przewoźnika, czyli wojska, a dziś wiadomo, że serwisanci wykonywaliby dodatkową, wywiadowczą pracę, bo to były już te niespokojne, przedwojenne czasy – ocenia Labudda.

W czasie wojny Niemcy lokomotywy wymienili na inne – nie wiadomo, jakie. Obecnie zarówno Marynarka, jak i muzeum, korzystają z lokomotyw WLs-40. Wojsko dysponuje dwiema oraz 18 różnymi wagonami.

Zasięg

Takie szczegóły, jak układ sieci, to informacje trudne do pozyskania, wszak to wciąż obiekt wojskowy. Muzeum Kolei Helskich ustaliło, że kolej dojeżdżała aż do Juraty: – Dwa razy dziennie jechał tam pociąg osobowy, którym podróżowali wojskowi oficerowie między koszarami, a miejscem pełnienia służby – opowiada Artur Labudda.

Kolej najprawdopodobniej obsługiwała także rezydencję wypoczynkową Prezydenta RP: – Do ogrodzenia rezydencji dochodzi równa ścieżka, którą starsi oficerowie BOR chroniący obiekt zawsze nazywali „kolejową”. To oznacza, że i tam dochodził tor – zdradza Kustosz muzeum.

Kolejką z przeszłości w przyszłość

Jak zauważyliśmy wcześniej, oficjalnie układ torowy nie jest znany i pewnie długo będzie owiany tajemnicą wojskową, bowiem Marynarka Wojenna RP wciąż z korzysta kolejki i korzystać będzie, bo w środowiskach branżowych krąży wiarygodna wiadomość, że wojsko przymierza się do zakupu nowego taboru – jednej lokomotywy oraz siedmiu wagonów do przewozu min.

Na terenie Polski funkcjonuje jeszcze jedna kolejka wojskowa, również należąca do Marynarki Wojennej – w Swinoujściu-Ognicy.




Cyberbezpieczeństwo w transporcie kolejowym
 

„Cyberbezpieczeństwo w transporcie kolejowym” 24 lipca 2018 r., Warszawa

W branży kolejowej zagrożenia związane z cyberbezpieczeństwem dotyczą wielu obszarów, od urządzeń sterowania ruchem kolejowym po systemy sprzedaży biletów lub śledzenia przesyłek w transporcie towarowym. Konsekwencje zdarzeń mogą być liczne, od wypadków kolejowych do poważnych strat finansowych.

Ryzyka są wysokie, warto zatem w celu ich minimalizacji zdobyć jak najszerszą wiedzę i wymienić doświadczenia. Podczas konferencji odpowiemy m.in. na pytania:

• Na czym polega waga zagadnienia cyberbezpieczeństwa na kolei?
• Jakie są najczęstsze zagrożenia?
• Jakie obowiązki ciążą na operatorach usług kluczowych?
• Jakie należy stosować środki kontroli ryzyka?

Rejestracja dostępna tutaj

Wiesz na ten temat więcej?
.

Podziel się tym z innymi:

Więcej na temat:

Wąskotorowa (8)

Więcej z regionu:

Hel (62)
 
2014-07-27 14:35:12 Autor: wojtus
---.183.128.187.dsl.dynamic.t-mobile.pl
nie WLd-40 tylko Wls40
2014-07-27 14:36:16 Autor: wojtus
---.183.128.187.dsl.dynamic.t-mobile.pl
czy jakiekolwiek nowoczesne wojsko korzysta z kolei wąskotorowych?
2014-07-27 14:40:25 Autor: Stiepan z PICu
---.adsl.inetia.pl
Ciekawy artykuł. Oby więcej takich :)
2014-07-27 19:04:43 Autor: Dominik Wójcik
---.dynamic.mm.pl
@ wojtus

Faktycznie - mój "czeski" błąd. To pewnie przez Ls-40, który jest w posiadaniu Muzeum Kolei Helskich :)
2014-07-27 19:11:04 Autor: Dominik Wójcik
---.dynamic.mm.pl
@ wojtus

Gdzieś w Danii ponoć też NADAL funkcjonuje. Tabor niemal bliźniaczo podobny.
Trzeba zauważyć, że kolej tu sprawdza się z tych samych powodów, dla których sprawdzała się na całym świecie w początkach istnienia - funkcjonalna, tania. Na półwyspie ładunki wybuchowe transportować samochodem, to dość ryzykowne posunięcie.
2014-07-28 07:52:03 Autor: AAA1
---.tktelekom.pl
Nie, nie prawda - jak jest w tekście ale prawidłowo pisze się "NIEPRAWDA"...
2014-07-28 10:03:32 Autor: asz
---.dynamic.chello.pl
Przebieg obecnych torow owiana jest tajemnicą ,,, a coz to za tajemnica skoro mogę otworzyc mapę google i po centymetrze sprawdzic gdzie one przebiegają ..a i dawne mapy z ich ukladem nietrudno znaleźć na necie .
2014-07-28 10:36:51 Autor: Dominik Wójcik
---.dynamic.mm.pl
@ asz

Na mapach - tych googla, czy OSM, czy Geoportalu, jest naniesione tylko torowisko Muzeum Kolei Helskich. Reszty nie ma...
2014-07-28 17:52:10 Autor: asz
---.dynamic.chello.pl
@ Dominik Wójcik , przełącz na zdjęcia satelitarne , możesz podkłady policzyć , zarówne te wąskotorowe jak i normalnotorowe .
2014-07-29 01:04:31 Autor: EU07
---.gdynia.mm.pl

EU07
Do letniej willi prezydenckiej dochodzą dwa tory jeden zasypany to pewnie właśnie ten o którym opowiada artykuł. Drugi biegnie z drugiej strony rezydencji, oba łączą się w lesie i dopiero wchodzą do toru głównego.
Nie wiem dokładnie którędy one przebiegały bo co prawda służyłem w Helu ale nie wolno nam się było zbliżać w rejon rezydencji.
2014-07-29 07:46:26 Autor: Kolejarz realista
---.adsl.inetia.pl
Temat bardzo ciekawy i interesujący. Jeżeli są kłopoty z ustaleniem roku budowy kolejki to proponuję sprawdzać oznaczenia szyn, łubek, złączek i innych elementów przytorowych może gdzieś pojawi się jakaś "metryka". Największą skarbnicą wiedzy jednak są ludzie i należy korzystać z ich pamięci i wiedzy . Czasu zostało mało bo to już "kochani" staruszkowie.
2014-07-29 13:12:33 Autor: Dominik Wójcik
---.dynamic.mm.pl
@ asz

W lesie?! Owszem, widać, ale niewielki ułamek odcinków. Tego też już próbowałem :)
Oczywiście dorwałem mapkę, a raczej - niestety - szkic sytuacyjny z 1972 r. Musimy czekać na efekty pracy muzeum.
 
POLECANE WIADOMOŚCI
WYŚWIETL WIĘCEJ WIADOMOŚCI

 

Warte uwagi

Wiecej na temat:

Wąskotorowa (8)

Wiecej z regionu:

Hel (62)
Podziel się ze znajomymi:
KATALOG KOLEJOWY
BĄDŹ NA BIEŻĄCO:
Śledź nasze wiadomości:
Zapisz się do newslettera:
Podanie adresu e-mail oraz wciśnięcie ‘OK’ jest równoznaczne z wyrażeniem zgody na:
  • przesyłanie przez Zespół Doradców Gospodarczych TOR sp. z o. o. z siedzibą w Warszawie, adres: Pl. Bankowy 2, 00-095 Warszawa na podany adres e-mail newsletterów zawierających informacje branżowe, marketingowe oraz handlowe.
  • przesyłanie przez Zespół Doradców Gospodarczych TOR sp. z o. o. z siedzibą w Warszawie, adres: Pl. Bankowy 2, 00-095 Warszawa (dalej: TOR), na podany adres e-mail informacji handlowych pochodzących od innych niż TOR podmiotów.
Podanie adresu email oraz wyrażenie zgody jest całkowicie dobrowolne. Podającemu przysługuje prawo do wglądu w swoje dane osobowe przetwarzane przez Zespół Doradców Gospodarczych TOR sp. z o. o. z siedzibą w Warszawie, adres: Pl. Bankowy 2, 00-095 Warszawa oraz ich poprawiania.
RYNEK KOLEJOWY 07/2018
NUMER 07/2018
W siódmym tegorocznym numerze miesięcznika publikujemy raport na temat kolei regionalnych. Oprócz tego w numerze m. in. duża analiza fuzji Siemensa z Alstomem. Ważne informacje dotyczące planowanej modernizacji linii średnicowej w Warszawie i analiza modelu rozwoju, który przyjął Newag. To jednak przede wszystkim numer jubileuszowy, w którym świętujemy nasze piętnastolecie. Dlatego w miesięczniku można znaleźć unikatowe zdjęcia i materiały podsumowujące minione 15 lat – zarówno w Redakcji, jak i w branży. 

 

Śledź nasze wiadomości:

Zapisz się do newslettera:
Podanie adresu e-mail oraz wciśnięcie ‘OK’ jest równoznaczne z wyrażeniem zgody na:
  • przesyłanie przez Zespół Doradców Gospodarczych TOR sp. z o. o. z siedzibą w Warszawie, adres: Pl. Bankowy 2, 00-095 Warszawa na podany adres e-mail newsletterów zawierających informacje branżowe, marketingowe oraz handlowe.
  • przesyłanie przez Zespół Doradców Gospodarczych TOR sp. z o. o. z siedzibą w Warszawie, adres: Pl. Bankowy 2, 00-095 Warszawa (dalej: TOR), na podany adres e-mail informacji handlowych pochodzących od innych niż TOR podmiotów.
Podanie adresu email oraz wyrażenie zgody jest całkowicie dobrowolne. Podającemu przysługuje prawo do wglądu w swoje dane osobowe przetwarzane przez Zespół Doradców Gospodarczych TOR sp. z o. o. z siedzibą w Warszawie, adres: Pl. Bankowy 2, 00-095 Warszawa oraz ich poprawiania.
współpraca

 Rynek Lotniczy Transport Publiczny Rynek Infrastruktury IAB Polska ZDG TOR
© ZDG TOR Sp. z o.o. | Powered by PresstoCMS