Trzy województwa chcą Czwórmiejskiej Kolei Aglomeracyjnej 

Podpisanie dokumentu było jednym z najważniejszych punktów konferencji „Kolej regionalna podstawą rozwoju lokalnych samorządów”, która odbyła się w Muzeum – Zamku Tarnowskich w Tarnobrzegu. Gospodarzami wydarzenia byli prezydent Tarnobrzega Łukasz Nowak oraz wicestarosta tarnobrzeski Wojciech Śmiech. Spotkanie zgromadziło przedstawicieli samorządów trzech województw, Ministerstwa Infrastruktury, sektora kolejowego oraz ekspertów zajmujących się transportem publicznym.

Od doświadczeń PKA do nowego systemu aglomeracyjnego

Punktem wyjścia do dyskusji były doświadczenia funkcjonującej Podkarpackiej Kolei Aglomeracyjnej. W pierwszym z paneli przedstawiciele samorządów i Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podkarpackiego omawiali efekty PKA i jej znaczenie dla transportu publicznego. W dyskusji uczestniczyli Joanna Szozda, dyrektor Departamentu Dróg i Transportu Publicznego UMWP, Maciej Ulita, zastępca prezydenta Rzeszowa, Maciej Małozięć, zastępca burmistrza Dębicy, oraz Krzysztof Wójcicki, zastępca burmistrza Kolbuszowej.

Kolejny panel poświęcono możliwościom dalszego rozwoju kolei aglomeracyjnej. Wśród uczestników znaleźli się m.in. radna Sejmiku Województwa Podkarpackiego Ewa Draus, burmistrz Nowej Dęby Wiesław Ordon, prezydent Tarnobrzega Łukasz Nowak, wicestarosta tarnobrzeski Wojciech Śmiech oraz Paweł Sztuk i Stanisław Ambroziak z inicjatywy „Kolej na Staszów”.

Dyskusja pokazała, że kolej aglomeracyjna może być rozpatrywana nie tylko jako projekt transportowy, ale również jako narzędzie integracji rynku pracy i usług publicznych oraz poprawy dostępności komunikacyjnej miast i gmin położonych poza największymi ośrodkami.

Czwórmiejska Kolej Aglomeracyjna – Tarnobrzeg liderem projektu

Jednym z najważniejszych tematów konferencji była koncepcja Czwórmiejskiej Kolei Aglomeracyjnej, której założeniem jest stworzenie systemu transportowego integrującego obszar położony na styku trzech województw – podkarpackiego, świętokrzyskiego i lubelskiego.

W założeniach projektu szczególna rola przypada Tarnobrzegowi. Miasto ma być liderem przedsięwzięcia, a jednym z elementów planowanego systemu ma być zlokalizowany tutaj hub komunikacyjny. Jest to związane z położeniem miasta na sieci kolejowej na styku 5 kierunków (Warszawa/Radom, Stalowa Wola, Rzeszów/Kolbuszowa, Mielec/Dębica oraz Staszów/Kielce) oraz na najprostszym i najszybszym szlaku łączącym Rzeszów z Warszawą (tzw. Korytarz Centralny składający się z linii kolejowych nr 8, 25, projektowanej 84 oraz 71).

Projekt wpisuje się w szerszą dyskusję o potrzebie budowania sprawnego transportu publicznego w północnej części Podkarpacia i Kotlinie Sandomierskiej – obszarze, na którym granice administracyjne województw nie odpowiadają rzeczywistym kierunkom codziennych dojazdów mieszkańców.

– Tarnobrzeg będzie w tym dużym i ważnym komunikacyjnym projekcie sercem. W liście intencyjnym to właśnie nasz samorząd widnieje jako lider i to właśnie u nas zaplanowane jest powstanie hubu komunikacyjnego – podkreśla prezydent Tarnobrzega Łukasz Nowak.

Samorząd wskazuje przy tym na znaczenie współpracy z władzami województw oraz samorządami Stalowej Woli, Sandomierza, Niska, sąsiednich gmin i powiatów. Celem jest stworzenie systemu, który nie kończy się na administracyjnych granicach regionów, lecz odpowiada na rzeczywiste potrzeby transportowe mieszkańców.

Infrastruktura kolejowa fundamentem nowych połączeń

Osobny panel konferencji poświęcono rewitalizacji linii kolejowych nr 25, 74 i 78. Rozmawiano zarówno o wykonanych już pracach, jak i kolejnych etapach rozwoju infrastruktury. W dyskusji uczestniczyli przedstawiciele samorządu Tarnobrzega oraz sektora kolejowego.

Znaczenie planowanej kolei aglomeracyjnej wzmacniają realizowane i przygotowywane inwestycje kolejowe. Wśród nich wskazywano przedsięwzięcie określane jako „Trójstyk”, o wartości około 1,2 mld zł, a także projekt budowy linii kolejowej umożliwiającej włączenie Janowa Lubelskiego do sieci kolejowej.

Istotnym elementem planów dotyczących Tarnobrzega jest również zapowiadana modernizacja zabytkowego dworca kolejowego z początku XX wieku. Uzupełnieniem infrastruktury kolejowej ma być planowane do realizacji przez miasto Centrum Przesiadkowe, które pozwoliłoby na integrację kolei z lokalnym i regionalnym transportem autobusowym oraz infrastrukturą parkingową.

Również współpraca autobusowa

Ważnym wątkiem poruszonym podczas konferencji była również współpraca samorządów w zakresie połączeń autobusowych. Nie wszędzie bowiem docierają linie kolejowe. Samorządowcy z regionu, w tym w szczególności władze szczebla powiatowego, zadeklarowały daleko idącą współpracę w tym zakresie. Poinformowano m.in. o przygotowaniu do zawarcia porozumienia w formie związku powiatowo-gminnego, który co stanowi ramy do wspólnego planowania, koordynowania i rozliczania połączeń autobusowych w regionie. Dyskusja na ten temat pokazała, że samorządowcy w regionie bardzo poważnie podchodzą do planowania transportu publicznego, uwzględniając w nim wszystkie środki transportu jako istotne elementy całego systemu.

– Transport nie kończy się na granicy miasta, powiatu czy województwa. Dobra kolej właśnie te granice przekracza – łączy ludzi, samorządy i regiony. Zrównoważony rozwój całego obszaru objętego transportem – mówił w kontekście tematyki transportu kołowego Wojciech Śmiech wicestarosta tarnobrzeski.

Nowe pociągi regionalne i dalekobieżne

Duże znaczenie dla przyszłości tarnobrzeskiego węzła miała część konferencji dotycząca nowych połączeń regionalnych i dalekobieżnych. W panelu uczestniczyli: Piotr Pilch, wicemarszałek województwa podkarpackiego, Andrzej Pruś, członek Zarządu Województwa Świętokrzyskiego, Wojciech Śmiech, wicestarosta tarnobrzeski, Janusz Zarzeczny, starosta powiatu stalowowolskiego – którzy podzielili się swoimi spostrzeżeniami na temat połączeń lokalnych. Michał Litwin poruszył istotny dla regionu Zagłębia Siarkowego wątek tożsamościowy, przybliżając sukces społecznej kampanii zakończonej nadaniem jednemu z nowych połączeń na trasie Warszawa-Tarnobrzeg-Przemyśl nazwy handlowej „Siarkowiec” – nawiązującej do historii i dziedzictwa polskiego przemysłu siarkowego, którego stolicą jest Tarnobrzeg. Z kolei Marta Bukowska-Sobolak z Departamentu Transportu Kolejowego Ministerstwa Infrastruktury wypowiedziała się w temacie połączeń dalekobieżnych. Jak wynikło z przedstawionej prezentacji, w ramach przyjętego Planu Transportowego na lata 2030-34 Tarnobrzeg wyraźnie zwiększy swoje znaczenie na kolejowej mapie kraju, notując wzrost liczby połączeń dalekobieżnych aż o 450% względem stanu dzisiejszego. Według zaprezentowanych danych przez Tarnobrzeg będą prowadzić połączenia:

• Warszawa – Radom – Ostrowiec Świętokrzyski – Starachowice – Sandomierz – Tarnobrzeg – Rzeszów – Przemyśl
• Warszawa – Radom – Ostrowiec Świętokrzyski – Starachowice – Sandomierz – Tarnobrzeg – Rzeszów – Zagórz – Ustrzyki Dolne
• Jelenia Góra/Kudowa-Zdrój – Katowice - Kraków – Tarnów - Mielec – Tarnobrzeg – Lublin
• Wrocław – Katowice – Kraków – Mielec – Tarnobrzeg – Stalowa Wola – Zamość - Hrubieszów
• Kraków – Tarnów – Dębica - Mielec – Tarnobrzeg – Stalowa Wola – - Zamość - Hrubieszów.
• Gdynia – Bydgoszcz – Warszawa – Lublin - Tarnobrzeg – Nowa Dęba – Kolbuszowa – Przemyśl (sezonowo wydłużane do Łeby i na Hel)
• Rzeszów – Stalowa Wola – Tarnobrzeg – Staszów – Kielce – Łódź – Poznań

Łącznie przedstawione założenia oznaczają 18 par pociągów dziennie począwszy od grudnia 2030, oraz 22 pary od grudnia 2032. To perspektywa, która – w połączeniu z ofertą regionalną – może istotnie zwiększyć znaczenie Tarnobrzega jako węzła kolejowego. 

Korytarz Centralny – współpraca ponad granicami województw

Konferencja wykraczała jednocześnie poza samą koncepcję Czwórmiejskiej Kolei Aglomeracyjnej. Jednym z tematów był Korytarz Centralny, przedstawiany jako ponadregionalna inicjatywa kolejowa mająca łączyć miasta i regiony. Zasilanie szybkiej, dalekobieżnej kolei regularnymi potokami generowanymi przez system kolei taki jak Czwórmiejska Kolej Aglomeracyjna, kumulującej ruch gęsto zaludnionego regionu kilku miast subregionalnych wpisuje się w logikę planowania spójnych systemów kolejowych i holistyczne podejście samorządów wojewódzkich i miejskich na długofalowy rozwój kolei w Polsce południowo-wschodniej. Te podstawowe zasady nie mogą być ignorowane w procesie podejmowania decyzji o kształcie docelowej sieci kolejowej w Polsce na kolejne dekady.

O aktualnym etapie przedsięwzięcia dyskutowali przedstawiciele Tarnobrzega, Starachowic  Sandomierza i Ostrowca Świętokrzyskiego. Panel pokazał szerszy kontekst działań podejmowanych przez samorządy, dla których rozwój infrastruktury kolejowej i oferty przewozowej staje się jednym z elementów polityki rozwojowej.

W temacie uwzględnienia w planie rządowym Korytarza Centralnego jako podstawowego ciągu komunikacyjnego pomiędzy Warszawą a Rzeszowem, w tym za budową linii skrótowej LK84 Kunów – Radom oraz ustanowieniu prędkości co najmniej 200 km/h stosowne uchwały podjęły jednogłośnie sejmiki województw Korytarza Centralnego tj. mazowieckiego, świętokrzyskiego oraz podkarpackiego, a także przedsiębiorcy z regionu oraz Związek Miast Polskich.

Tarnobrzeg chce wykorzystać swoje położenie

Dla Tarnobrzega rozwój Czwórmiejskiej Kolei Aglomeracyjnej, inwestycje w linie kolejowe, modernizacja dworca, planowane centrum przesiadkowe oraz zwiększenie liczby połączeń regionalnych i dalekobieżnych stanowią elementy jednej koncepcji: wykorzystania położenia miasta na styku ważnych kierunków komunikacyjnych.

Trzy województwa deklarują współpracę

Kulminacyjnym momentem tarnobrzeskiego spotkania było podpisanie listu intencyjnego przez przedstawicieli samorządów województw podkarpackiego, świętokrzyskiego i lubelskiego. Dokument podpisali marszałek województwa podkarpackiego Władysław Ortyl, wicemarszałek województwa świętokrzyskiego Grzegorz Socha oraz wicemarszałek województwa lubelskiego Piotr Breś.

Zgodnie z agendą konferencji celem porozumienia jest współpraca na rzecz wpisania rozwoju połączeń regionalnych do nowej perspektywy unijnej.

To właśnie pozyskanie finansowania dla kolejnego etapu przedsięwzięcia będzie jednym z najważniejszych zadań stojących przed partnerami. Podpisany w Tarnobrzegu dokument tworzy formalną podstawę do kontynuowania współpracy i przygotowania projektu o charakterze ponadregionalnym.

– Mogę w skrócie nazwać tę inicjatywę „Podkarpacka Kolej Aglomeracyjna Plus”. Ta inicjatywa będzie bowiem swoim zasięgiem wyjeżdżała poza Podkarpacie, czyli będzie czymś szerszym w sensie idei niż istniejąca PKA. Ten moment jest istotnie ważny dlatego, że przed nami nowa perspektywa finansowa. Obecnie gotowość projektowa jest absolutnie niezbędna, aby samorządy mogły skutecznie ubiegać się o środki i liczyć na alokację - mówił Władysław Ortyl Marszałek Województwa Podkarpackiego.