PKP: od 100 lat łączymy ludzi, miejsca i historie

Wielkie rocznice

W zeszłym roku spółki Grupy PKP rozpoczęły połączone obchody dwóch ważnych jubileuszy: 200-lecia kolei na świecie i 100-lecie powstania Polskich Kolei Państwowych jako przedsiębiorstwa. Mając na uwadze rangę tych rocznic oraz rosnące znaczenie kolei, m.in. rekordową liczbę pasażerów, Sejm RP ustanowił 2026 r. Rokiem Polskiej Kolei. Wokół obchodów jubileuszy zorganizowano liczne wydarzenia, o których można przeczytać na specjalnej stronie internetowej https://100.pkp.pl/. 

– Nasze dziedzictwo, dorobek wielu pokoleń kolejarzy to powód do dumy, ale także zobowiązanie, aby wzmacniać rolę kolei dziś i w przyszłości, jako nowoczesnego, zrównoważonego i odpornego na kryzysy środka transportu. Rok Polskiej Kolei nie jest tylko spojrzeniem w przeszłość. Otwiera nowy rozdział i dyskusję o tym, jaką rolę kolej powinna odgrywać w państwie, gospodarce i codziennym życiu mieszkańców w kolejnych dekadach. 100-tne urodziny to też jeszcze większy zwrot w kierunku potrzeb użytkowników kolei – pasażerów i klientów biznesowych. Zachęcam wszystkich do wspólnego celebrowania naszego wyjątkowego jubileuszu – mówi Alan Beroud, prezes zarządu PKP S.A. i Grupy PKP.

Świętujemy razem!

Z okazji jubileuszu Grupa PKP wraz z partnerem (E. Wedel) przygotowała akcję „Słodkie 100 lat z PKP”. 24 września na kilkunastu dworcach kolejowych (Gdynia Główna, Gliwice, Kraków Główny, Lublin Główny, Opole Główne, Poznań Główny, Przemyśl Główny, Rzeszów Główny, Sosnowiec Główny, Szczecin Główny, Warszawa Zachodnia, Warszawa Centralna, Warszawa Wschodnia, Wrocław Główny) będą czekały cukierki z popularnej Mieszkanki Wedlowskiej, vouchery do Pijalni Czekolady E. Wedel oraz okolicznościowe pocztówki. Słodkie upominki przygotowano także dla pasażerów, którzy tego dnia wybiorą połączenia PKP Intercity – w pociągach kategorii EIP i EIC rozda je personel pokładowy, a składach kategorii IC będą dostępne w wagonach WARS.

Dwa dni później, 26 września, kolejową stolicą Polski stanie się Spała. Odbędzie się tam wyjątkowe wydarzenie – Dzień z Koleją. To spotkanie kolejarzy, miłośników transportu szynowego, mieszkańców regionu oraz wszystkich zainteresowanych historią i przyszłością polskiej kolei. W organizację wydarzenia pod patronatem Ministerstwa Infrastruktury włączyły się liczne spółki z Grupy PKP, PKP Polskie Linie Kolejowe, koleje samorządowe oraz inne organizacje. Tego dnia do Spały (m.in. z Łodzi i Warszawy) będzie można dotrzeć specjalnymi pociągami IC Nieśpieszny. Więcej informacji o wydarzeniu Dzień z Koleją w Spale: https://pkp.pl/pl/pkp-aktualnosci/3816-dzien-z-koleja-w-spale-z-okazji-jubileuszu-100-lecia-pkp.
  
Jubileusz PKP to również szansa na zgromadzenie wyjątkowych pamiątek lub… podzielenia się swoją kolekcją! PKP S.A. wraz z Archiwami Państwowymi zapraszają do udziału w ogólnopolskiej zbiórce prywatnych pamiątek i dokumentów związanych z koleją. Pełna informacja na temat akcji „Pamięć Kolejowych Pokoleń w Archiwach Państwowych” jest dostępna tutaj https://www.pkp.pl/pl/pkp-aktualnosci/3754-najwieksza-ogolnopolska-zbiorka-pamiec-kolejowych-pokolen-w-archiwach-panstwowych.
 
Z myślą o miłośnikach historii kolei, architektury oraz wszystkich lubiących podróże koleją powstała druga, jubileuszowa edycja przewodnika Pascala i Polskich Kolei Państwowych po najciekawszych dworcach kolejowych. W kolejnym wydaniu książki znalazły się zarówno informacje o takich „klasykach” jak Gdańsk Główny czy Wrocław Główny, jak również ciekawostki o mniej znanych i oczywistych obiektach. Przewodnik, którego PKP są mecenasem, właśnie trafił do sprzedaży https://pascal.pl/polska-na-kolejowych-szlakach--architektura--historia--nowoczesnosc,99,2867.html.

Interesującymi pozycjami dla kolekcjonerów z pewnością będą owoce współpracy z Zarządem Transportu Miejskiego w Warszawie, dzięki której przygotowana została specjalna edycja karty miejskiej oraz Pocztą Polską, w ramach której wyemitowany został okolicznościowy znaczek.

Jubileusz PKP to doskonała okazja do świętowania, składania życzeń i przekazywania pozytywnych emocji. Stąd PKP udostępniły ekrany LED i inne nośniki digitalowe na dworcach, na których każdy może wyświetlić autorskie życzenia dla swoich bliskich. Akcja „Życzenia na dworcach” ma formułę konkursu, o którym więcej można przeczytać tutaj: https://pkp.pl/pl/pkp-aktualnosci/3794-wyslij-bliskim-wyjatkowa-wiadomosc-lub-zyczenia-poprzez-ekran-na-dworcu-wez-udzial-w-naszym-konkursie. 

Obchody 100-lecia PKP to nie tylko atrakcje z okazji samych urodzin. To szereg mniejszych i większych inicjatyw, dzięki którym od wielu dni możemy przybliżać naszą historię pasażerom oraz mieszkańcom Polski i innych krajów i zapraszać do wspólnego świętowania. Od pewnego czasu w różnych zakątkach Polski można spotkać pociągi pasażerskie prowadzone lokomotywą PKP Intercity z jubileuszową okleiną, a za granicą składy towarowe prowadzi lokomotywa PKP CARGO INTERNATIONAL, na której znajdziemy jubileuszową kreację w wersji anglojęzycznej. Na wielu dworcach i w pociągach natrafimy na okolicznościowe plakaty, animacje i okładki na bilety. Podróżując koleją, 100-lecie PKP można nie tylko zobaczyć, ale również zasmakować. Z okazji jubileuszu WARS przygotował specjalne menu, które od początku września do początku listopada będzie dostępne w wagonach restauracyjnych i barowych. W dzień urodzin na granatowo, czyli w barwach PKP, zostaną podświetlane znane stołeczne budynki: Pałac Kultury i Nauki, Politechnika Warszawska i Mazowiecki Urząd Wojewódzki. „Zaświeci się” także gmach Muzeum Narodowego, co będzie symbolizowało 100-lecie PKP i 25-lecie PKP Intercity. O historii PKP, kolei, najciekawszych dworcach i wielu innych rzeczach w dniu „urodzin” oraz w kolejnych dniach przeczytamy także w dodatkach do ogólnopolskich dzienników i tygodników, usłyszymy na antenie znanych rozgłośni radiowych oraz zobaczymy materiały w dużych stacjach telewizyjnych.  

Wyjątkowe rocznice to również okazja do wyjątkowych projektów. Polskie Koleje Państwowe S.A. oraz Wikimedia Polska łączą siły, aby wspólnie promować transport kolejowy oraz historię polskich kolei i jej zabytków. Akcja łączy się z jubileuszami 100-lecia PKP oraz 25-lecia polskiej wersji Wikipedii, a jednym z elementów współpracy jest inicjatywa „Zabytkowe dworce – z okazji 100-lecia PKP”, która jest częścią tegorocznej edycji konkursu fotograficznego „Wiki Lubi Zabytki 2026”. Więcej na ten temat można przeczytać na stronie: https://pkp.pl/pl/pkp-aktualnosci/3819-pkp-i-wikimedia-oglaszaja-wyjatkowy-konkurs-jubileuszowy-zabytkowe-dworce-w-obiektywie. 

Poznaj naszą historię

Kolej na ziemiach polskich pojawiła się stosunkowo wcześnie, zaledwie kilkanaście lat od pierwszego publicznego przejazdu pociągu na świecie, który odbył się w 1825 r. w Anglii i właśnie to wydarzenie uważane jest za narodziny kolei na świecie. W 1842 r. pierwszy pociąg przejechał trasę z Wrocławia do Oławy, trzy lata później na Mazowszu otwarto pierwszy odcinek słynnej Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej, a w 1847 r. połączenie kolejowe zyskał Kraków. W 1918 r. odrodzone państwo polskie odziedziczyło trzy różne systemy kolejowe: z odmiennymi przepisami, organizacją, taborem, standardami technicznymi i siecią połączeń. Już w pierwszych tygodniach po odzyskaniu niepodległości na stacjach zaczęła pojawiać się polska obsługa, a na trasy wyjechały pierwsze pociągi pod szyldem PKP. Scalenie kolei w jeden organizm wymagało wiele wysiłku i odważnych decyzji. Stąd 24 września 1926 r. prezydent Ignacy Mościcki podpisał rozporządzenie, na mocy którego Polskie Koleje Państwowe zostały przekształcone w pełnoprawne przedsiębiorstwo, co ułatwiło zarządzanie tą ogromną organizacją i przeprowadzenie ambitnych inwestycji. Rozwój przerwał wybuch II wojny światowej, podczas której polscy kolejarze odegrali ważną rolę i wykazali się bohaterską postawą. Okres powojenny to odbudowa po zniszczeniach i duże inwestycje, w tym elektryfikacja oraz budowa nowych tras kolejowych. Po 1989 r. zmiany gospodarcze i przygotowania Polski do wejścia do Unii Europejskiej wymagały wdrożenia zmian i reformy, której punktem zwrotnym była restrukturyzacja przedsiębiorstwa państwowego PKP, na bazie którego powstały Polskie Koleje Państwowe S.A. i szereg spółek tworzących dziś Grupę PKP. Historia kolei nie zakończyła się – dalszymi etapami były liczne inwestycje, które zupełnie sukcesywnie zmieniały oblicze kolei w Polsce oraz przekształcenia własnościowe, w tym usamorządowienie części rynku. 

Grupa PKP dziś

Dziś Polskie Koleje Państwowe S.A. to zarządca zdecydowanej większości dworców kolejowych – ok. 580 obiektów w całym kraju oraz jeden z kilku w Polsce największych zarządców nieruchomości – w zasobach spółki jest ponad 90 000 ha gruntów i wiele budynków, lokali oraz budowli. Wśród nich są nie tylko nieruchomości pełniące funkcje związane typowo z obsługa kolei – wiele z nich to obiekty typowo komercyjne, które wynajmowane są zewnętrznym partnerom biznesowym. Poza tym PKP S.A. to również spółka-matka w Grupie PKP. W skład holdingu wchodzą spółki realizujące zadania z obszarów: przewozów pasażerskich i towarowych, spedycji i logistyki, utrzymania i modernizacji infrastruktury, zarządzania nieruchomościami, budownictwa, informatyki i telekomunikacji, utrzymania i modernizacji taboru kolejowego oraz innych usług, np. szkoleniowych i hotelowych.  Grupa PKP chroni dziedzictwo kolei m.in. poprzez działalność Fundacji Grupy PKP, wspófinansowanie Stacji Muzeum oraz zarządzanie skansenem w Chabówce – niedawno placówka dostała nowe życie, dzięki powołaniu przez PKP S.A. i PKP Intercity S.A. Fundacji Parowozownia Chabówka. PKP reprezentują również polską kolej na forum międzynarodowym, poprzez prace we wszystkich największych organizacjach branżowych o zasięgu europejskim i światowym, m.in. UIC i CER oraz stałe Przedstawicielstwo w Brukseli, które odpowiada m.in. za kontakty z instytucjami Unii Europejskiej.

Dzisiejsza kolej to liczne przedsiębiorstwa – państwowe, samorządowe, prywatne, organy administracji, instytucje, organizacje branżowe i szereg innych podmiotów, które razem tworzą system.