Jest to efekt realizacji decyzji prezesa UTK z dnia 4 listopada 2011 r., która nakazywała zarządcy infrastruktury obniżenie kategorii linii kolejowych na wybranych odcinkach linii. W pierwszym etapie PKP PLK obniżyła kategorie linii na roczny rozkład jazdy 2010/2012 w okresie od 15 listopada do 10 grudnia 2011 r. Zmiana dotyczyła wówczas 70 odcinków linii kolejowych, stanowiących ok. 1 tys. linii zarządcy, co stanowiło ok. 5 proc. zarządzanych przez PKP PLK linii kolejowych.

W drugim etapie PKP PLK obniżyła kategorie linii kolejowych ujętych w rocznym rozkładzie jazdy 2011/2012 obowiązującym od 11 grudnia 2011 r. na 51 odcinkach linii o długości 818 km. Stanowią one ok. 4 proc. linii zarządzanych przez PKP PLK. Wprowadzone zmiany zostały opublikowane na stronie internetowej zarządcy.

Ponadto PKP PLK zobowiązała się do korekty kategorii linii dla odcinków, na których realizowane prace modernizacyjne nie zakończyły się terminowo, a wpływają na parametry linii. Na odcinku linii kolejowej nr 9 Warszawa Wschodnia Osobowa – Gdańsk Główny (na odcinku Nasielsk – Działdowo), w związku z kontynuacją prac remontowych, zarządca obniżył kategorie z 5 na 4 na 88 km linii. W tym przypadku opłata za przejazd pociągu będzie tańsza o ok. 40 proc.