"Niniejszym składam w imieniu Forum Kolejowego Railway Business Forum (RBF), na ręce pana Ministra stanowisko RBF w sprawie dalszej restrukturyzacji w ramach grupy PKP oraz kształtowania relacji pomiędzy zarządcą infrastruktury PKP PLK SA a przewoźnikami kolejowymi" - napisał w liście do ministra Sławomira Nowaka przewodniczący Railway Business Forum Henryk Klimkiewicz. 

Zwrócił się on jednocześnie z prośbą do ministra transportu, budownictwa i gospodarki morskiej o analizę stanowiska RBF, wyrażając nadzieję, że systemowe zmiany w polskim kolejnictwie w obecnej kadencji Rządu nabiorą znacznego przyspieszenia nadając realny impuls dla rozwoju transportu szynowego w Polsce.

Poniżej publikujemy w całości Stanowisko Forum Kolejowego Railway Business Forum w sprawie dalszej restrukturyzacji w ramach Grupy PKP oraz kształtowania relacji pomiędzy zarządcą infrastruktury PKP PLK SA a przewoźnikami kolejowymi:

Zagadnienia związane z dostępem do infrastruktury dla przewoźników kolejowych mają kluczowe znaczenie dla rozwoju transportu szynowego w Polsce. W nich de facto kumuluje się kwestia organizacji i finansowania kolejnictwa. Chcąc kształtować politykę transportową i wdrażać zasady zrównoważonego rozwoju transportu, należy w sposób systemowy rozwiązać problem usytuowania i finansowania zarządcy infrastruktury.

Wdrożony winien być system funkcjonowania i finansowania zarządcy infrastruktury oparty na strategii a nie na dystrybucji kosztów tego funkcjonowania pomiędzy przewoźników, jak to jest obecnie. Kształtowanie poziomu stawek dostępu do infrastruktury dla przewoźników winno być instrumentem realizacji polityki transportowej państwa. PKP PLK SA powinny otrzymywać środki na prowadzenie działań zarządzania ruchem i utrzymania infrastruktury wynikające z wieloletnich kontraktów z Rządem. 

Programy restrukturyzacji zarządzania infrastrukturą kolejową były wielokrotnie prezentowane, jednak ich tempo wprowadzania w życie jest zbyt wolne.

Obecny system ma wiele wad, które należy jak najszybciej wyeliminować. Są to, miedzy innymi:

1. Usytuowanie PKP PLK SA w strukturach tzw. Grupy PKP. Co prawda proces wydzielania zarządcy infrastruktury jest realizowany jako pochodna zapisów dyrektyw UE i przepisów krajowych, jednak tempo tego procesu jest zbyt wolne. Należałoby zdecydowanie przyspieszyć wyodrębnienie niezależnego podmiotu Polskie Linie Kolejowe bezpośrednio podporządkowanego ministrowi właściwemu ds. transportu kolejowego. ,

2. W majątek, na który składa się infrastruktura kolejowa, wyposażone są spółki PKP PLK SA i PKP SA. Jest to rozwiązanie błędne. Majątek ten powinien stanowić wyłączną własność Skarbu Państwa. Minister właściwy ds. transportu kolejowego powinien zlecać wykonywanie prac utrzymaniowych oraz czynności związanych z prowadzeniem ruchu kolejowego, udostępnianiem infrastruktury i zapewnieniem bezpieczeństwa tego ruchu zarządcy infrastruktury. Takie rozwiązanie likwiduje poważne przeszkody dla rozwoju sieci kolejowej i przewozów w postaci uwzględniania w kosztach, na podstawie których kształtowane są stawki dostępu, amortyzacji oraz obciążeń podatkowych i innych składników związanych z wykonywaniem praw właścicielskich składników infrastruktury.

3. Opłaty za dostęp do infrastruktury kolejowej stanowią około 30% kosztów przewoźników pasażerskich i towarowych. Ich wysokość oraz sposób naliczania jest podstawowym instrumentem w rękach Państwa za pomocą, którego można ustalać priorytety dla kierunków rozwoju transportu, w tym zwłaszcza doprowadzić do wyrównania warunków konkurencji międzygałęziowej. Bieżące rozwiązania organizacyjno - własnościowe determinujące system opłat za dostęp do infrastruktury nie zapewniają właściwego wpływu państwa na kształtowanie relacji pomiędzy różnymi środkami transportu, w tym przede wszystkim transportu drogowego i kolejowego.

4. Aktualna sytuacja wywołuje efekt „błędnego koła”. Zarządca infrastruktury może finansować swoją działalność jako spółki prawa handlowego w zasadzie jedynie z przychodów, na które składają się opłaty przewoźników za dostęp do infrastruktury oraz z dotacji budżetowych. Jeżeli z jakiegoś powodu zarządca nie wywiązuje się ze swoich obowiązków, na przykład nie zapewniając jakości drogi kolejowej zgodnie z zawartymi umowami, to przewoźnikom przysługuje odpowiednia rekompensata. Ta rekompensata pomniejsza dochody zarządcy, który może je uzupełnić tylko ze źródeł związanych z opłatami za dostęp do infrastruktury.

A zatem w rzeczywistości, poszkodowany przewoźnik de facto sam sobie finansuje ewentualne rekompensaty.

5. Modernizacje infrastruktury kolejowej oraz nowe inwestycje są finansowane ze środków Unii Europejskiej, dotacji budżetowej, Funduszu Kolejowego i środków własnych PKP PLK SA działających jako spółka prawa handlowego. W infrastrukturze drogowej istnieją rozwiązania odmienne. Zadanie rozwoju infrastruktury przypisane jest do obowiązków państwa i nie może być przerzucane jako powinność na spółkę PKP PLK SA, która w rzeczywistości pełni jedynie rolę wykonawcy programów rozwojowych.

Naszym zdaniem należy wdrożyć przyspieszenie programu zmian obejmującego:

1. Wydzielenie PKP PLK SA ze struktur PKP SA i podporządkowanie ich Ministrowi Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej.
2. Przejęcie przez Skarb Państwa własności całego majątku infrastruktury zarządzanego przez PKP PLK SA i PKP SA.
3. Pozostawienie przy PKP PLK SA funkcji związanych z:
a) Utrzymaniem infrastruktury kolejowej na podstawie wieloletnich kontraktów z Rządem (utrzymanie sieci kolejowej, urządzeń i budowli oraz stacji kolejowych z dworcami wraz z dalszą możliwością przejmowania dworców przez jednostki samorządu terytorialnego).
b) Udostępnianiem infrastruktury kolejowej, prowadzeniem ruchu i zapewnieniem bezpieczeństwa ruchu.
c) Organizacją prac modernizacyjnych i nowych inwestycji w zakresie zleconym przez ministra właściwego ds. transportu kolejowego. Zadania związane z modernizacją infrastruktury kolejowej winny być precyzyjnie oddzielone od pozostałych zadań przypisanych do PKP PLK SA.
4. Określenie zasad współpracy pomiędzy zarządcą infrastruktury, przewoźnikami i innymi podmiotami uczestniczącymi w procesach obsługi i wykorzystania infrastruktury kolejowej.

Oczekiwane rezultaty:

1. Możliwość przeprowadzenia funkcjonalno – majątkowej, a w konsekwencji organizacyjnej restrukturyzacji PKP PLK SA oraz stworzenia stabilnych podstaw do jej funkcjonowania.
2. Obniżenie stawek dostępu do infrastruktury dla przewoźników, co wpłynie na konkurencyjność przewozów koleją w stosunku do transportu drogowego i zwiększy wolumen przewożonych koleją ładunków oraz ilość pasażerów.
3. Likwidacja wąskich gardeł, efektywniejsza eksploatacja sieci, wskutek zapewnienia zarządcy infrastruktury jasnych reguł finansowania wynikających z kontraktów na utrzymanie.
4. Podwyższenie jakości i przyspieszenie procesów inwestycyjnych, w tym wskaźników wykorzystania środków z Unii Europejskiej wskutek stworzenia warunków działania na zasadach zbliżonych do rozwiązań w transporcie drogowym.

Apelujemy o podjęcie przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej niezwłocznych działań dla umożliwienia realnej restrukturyzacji PKP PLK SA oraz uruchomienie szybkiej ścieżki legislacyjnej, aby przeprowadzić niezbędne zmiany prawa.

Jedynie systemowe podejście i kompleksowa reforma może szybko i skutecznie umożliwić rozwój polskiego transportu kolejowego, co - jak wynika z deklaracji Premiera Donalda Tuska - ma być jednym z priorytetów działań nowego Rządu.

Warszawa, 29 listopada 2011 r.

Zobacz oryginalny dokument